Boşanma davası açmadan önce eşiniz evi sattı, aracı devretti, banka hesaplarını boşalttı. Ortada paylaşacak bir şey kalmadı mı? “Boşanmadan önce satılan mallar ne olur?”
Net yanıt: Hayır, mal kaçırmak bu kadar kolay değil. Türk Medeni Kanunu, boşanmadan önce satılan malları hiç satılmamış gibi paylaşıma dahil eder. Mal fiilen geri alınabilir ya da değeri nakit olarak istenebilir. Üstelik bu hak, yalnızca son 1 yılla sınırlı değildir — mal kaçırma kastı ispatlanabiliyorsa süre sınırı da yoktur.
Kazdal Hukuk Bürosu olarak bu rehberde “Satılan mal paylaşıma girer mi?”, “1 yıldan önce satılanlar için hak var mı?”, “Malı geri alabilir miyim?” ve “İhtiyati tedbir nasıl alınır?” sorularını net biçimde yanıtlıyoruz.
Temel Kural: Satılan Mal Paylaşımdan Çıkmaz
1 Ocak 2002’den itibaren geçerli yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik birliği içinde edinilen tüm mallar boşanmada eşit paylaşılır. Mal kimin adına kayıtlı olursa olsun bu kural geçerlidir.
Boşanmadan önce bir eş malları satmış ya da devretmişse, bu satışlar belirli koşullarda hiç yapılmamış gibi kabul edilir; satılan malın değeri yine de paylaşıma dahil edilir. Bunu mümkün kılan TMK m.229’dur.
TMK m.229: İki Farklı Koruma
📌 1 Yıl İçindeki Karşılıksız Satışlar — İspat Gerekmez
Boşanma davası açılmadan önceki 1 yıl içinde, diğer eşin rızası alınmaksızın yapılan karşılıksız ya da piyasa değerinin çok altında gerçekleştirilen satışlar otomatik olarak paylaşıma dahil edilir. Mal kaçırma niyetini ayrıca ispat etmenize gerek yoktur.
Örnek: Eşiniz boşanma davası açmadan 8 ay önce evi kardeşine gerçek değerinin çok altında sattı. Bu satış 1 yıl içinde gerçekleştiği ve karşılıksız kazandırma niteliği taşıdığı için ispat şartı aranmaksızın evin devir tarihindeki değeri paylaşıma eklenir.
📌 Herhangi Bir Zamandaki Kasıtlı Satışlar — Süre Sınırı Yok
Eşin katılma alacağınızı azaltmak kastıyla yaptığı tüm devirler, evlilik boyunca hangi tarihte yapılmış olursa olsun paylaşıma dahil edilir. Burada ispat yükü size aittir; ancak süre sınırı yoktur.
Örnek: Eşiniz 5 yıl önce arsasını iş ortağına çok düşük bedelle sattı; o günden beri de arsa fiilen eşiniz tarafından kullanılıyor. Kastı ispatlarsanız bu satış da paylaşıma dahil edilir.
| Durum | Süre | İspat Külfeti | Paylaşıma Dahil |
|---|---|---|---|
| Karşılıksız/düşük bedelli satış | Son 1 yıl | Gerekmez | ✅ Otomatik |
| Kasıtlı devir (azaltma amacı) | Süre yok | İspat gerekir | ✅ Kast ispatında |
| Gerçek değerden meşru satış | — | — | ❌ Genellikle girmez |
| Kişisel mal satışı | — | — | ❌ Girmez |
İki Seçenek: Malı Geri Almak mı, Değerini İstemek mi?
Seçenek 1 — Malı Geri Almak (Tapu İptali Davası):
Satışın muvazaalı (danışıklı) olduğunu ve alıcının bu durumu bildiğini ya da bilmesi gerektiğini ispatlarsanız TBK m.19 kapsamında tapu iptali ve tescil davası açılabilir. Satış iptal edilir; mal iade edilir. Özellikle değerli taşınmazlarda tercih edilir.
Seçenek 2 — Değerini İstemek (TMK m.229):
Malın geri alınması güçse veya alıcı iyi niyetli üçüncü kişi ise, satılan malın devir tarihindeki gerçek değeri paylaşıma eklenir ve nakit katılma alacağı talep edilir. Bu yol çoğunlukla daha pratiktir.
💡 Her ikisi de aynı davada alternatif olarak talep edilebilir: “Öncelikle tapu iptali, mümkün değilse satışın değerinin paylaşıma eklenmesi.” Bu yaklaşım mahkemenin delil değerlendirmesine göre en uygun sonuca ulaşılmasını sağlar.
Hemen Yapılması Gereken: İhtiyati Tedbir
Mal kaçırma girişimleri başladığında ya da başlayacağından şüphelenildiğinde en kritik adım ihtiyati tedbirdir. Aile mahkemesinden alınan tedbir kararıyla:
• Tapu kaydına şerh: Taşınmazın satışı ve devri önlenir
• Araç tescil kaydına şerh: Aracın devri engellenir
• Banka hesaplarına bloke: Para transferi kısıtlanır
• Şirket hisselerine tedbir: Hisse devri engellenir
Aile Konutu Şerhi: Daha da güçlü bir koruma için mahkeme kararı beklemeden tapu sicil müdürlüğüne başvurarak aile konutu şerhi koydurun. Bu şerh konan taşınmaz, diğer eşin açık rızası olmadan devredilemez (TMK m.194).
Muvazaa Emareleri: Neye Dikkat Etmeli?
Satışın gerçek olmadığına, yani muvazaalı olduğuna işaret eden başlıca emareler şunlardır:
• Alıcının yakın akraba ya da güvenilir çevreden biri olması (çocuk, kardeş, iş ortağı)
• Satış bedelinin piyasa değerinin çok altında olması
• Satılan malın hâlâ eş tarafından kullanılması (araç, konut, arazi)
• Satış bedelinin banka hesabına yatırılmamış olması
• Boşanma arifesinde çok sayıda satışın art arda yapılmış olması
Sık Sorulan Sorular
Eşim boşanmadan 6 ay önce evi sattı. Hakkım var mı?
Evet. Satış 1 yıl içinde gerçekleştiği için ve satışın karşılıksız ya da değerinin altında olduğu tespit edilirse mal kaçırma kastı aranmaksızın evin devir tarihindeki piyasa değeri paylaşıma eklenir.
3 yıl önce satılan araba için hak talep edebilir miyim?
Evet, ancak bu satışın katılma alacağınızı azaltma kastıyla yapıldığını ispat etmeniz gerekir. Süre sınırı yoktur; evlilik boyunca yapılan kasıtlı devirler kapsam dahilindedir.
Satılan ev geri alınabilir mi?
Satışın muvazaalı olduğunu ve alıcının bunu bildiğini ispatlarsanız tapu iptali ve tescil davası açılabilir; ev fiilen geri alınabilir. Alıcı iyi niyetliyse malın kendisi değil, devir tarihindeki değeri paylaşıma eklenir ve nakit alınır.
Eşimin üzerinde hiç mal kalmadı; ne yapabilirim?
TMK m.241 kapsamında eşin ödeme gücü yoksa, karşılıksız kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye (satışın yapıldığı kişi) eksik kalan alacakla sınırlı olarak dava açabilirsiniz. Ayrıca İİK m.277 kapsamında tasarrufun iptali davası da kullanılabilir.
Satışın muvazaalı olduğunu nasıl ispat ederim?
Alıcının kimliği (akraba/güvenilir çevre), piyasa değeriyle satış bedelinin karşılaştırması, malın hâlâ eş tarafından kullanılması, banka kayıtlarında satış bedelinin eksik görünmesi ve tanık beyanları güçlü delil kaynaklarıdır.
İhtiyati tedbiri ne zaman talep etmeliyim?
En geç boşanma davası açılırken, tercihen daha erken. Mal kaçırma girişimleri başladığında gecikmeden ihtiyati tedbir talebiyle mahkemeye başvurulmalıdır. Her geciken gün satışın gerçekleşme riskini artırır.
Kişisel mal satılırsa ne olur?
Kişisel mallar (miras, evlilik öncesi edinilen mallar, kişisel kullanım eşyaları) paylaşıma dahil değildir. Eş kişisel malını satarsa bu satış genellikle paylaşıma dahil edilmez. Ancak kişisel mal olduğunun ispatı eşe aittir.
Mal paylaşımı davasını ne zaman açabilirim?
Mal rejimi tasfiyesi davası boşanma kararının kesinleşmesiyle açılabilir hale gelir. Boşanma kararı kesinleştikten sonra 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde dava açılabilir.
Mal kaçırma suç mudur?
Mal kaçırma TCK kapsamında ayrı bir suç olarak düzenlenmemiştir. Ancak genel hükümlere göre dolandırıcılık ya da resmi belgede sahtecilik gibi suçları oluşturabilir. Hukuki başvurular esas olarak Medeni Kanun ve İcra İflas Kanunu kanalından yürütülür.
Aile konutu şerhi için ne yapmalıyım?
Yaşadığınız konuta aile konutu şerhi koymak için tapu sicil müdürlüğüne nüfus cüzdanı, evlilik cüzdanı ve tapu bilgileriyle başvurmanız yeterlidir; mahkeme kararı gerekmez. Bu şerh konulan taşınmaz diğer eşin rızası olmadan devredilemez.
Kazdal Hukuk Bürosu olarak boşanmadan önce satılan mallar için ihtiyati tedbir alınmasından muvazaa tespitine, tapu iptali davalarından mal paylaşımı hesaplarına kadar tüm süreçlerde yanınızdayız. Ücretsiz ön görüşme talebinde bulunabilirsiniz.