Detaylı Açıklama
Ecrimisil, bir taşınmazı haklı ve geçerli bir hukuki sebep olmaksızın kullanan veya işgal eden kişiden talep edilen haksız işgal tazminatıdır. Kötü niyetli zilyet, başkasının taşınmazını izinsiz kullanarak malik veya hak sahibinin bu taşınmazdan elde edebileceği gelirden mahrum kalmasına neden olur. Ecrimisil, bu haksız kullanım nedeniyle doğan zararın tazmini amacıyla talep edilir. Kavram, Türk Medeni Kanunu’nun 995. maddesindeki kötü niyetli zilyedin geri verme borcuna ilişkin düzenlemeden kaynaklanır ve Yargıtay içtihatlarıyla şekillenmiştir.
Ecrimisilin hukuki niteliği konusunda doktrinde farklı görüşler bulunmakla birlikte, Yargıtay yerleşik içtihadıyla ecrimisili haksız fiil tazminatından bağımsız, kendine özgü (sui generis) bir tazminat türü olarak kabul etmektedir. Ecrimisil talep edebilmek için haksız işgalin varlığı, işgal edenin kötü niyeti ve malikin zarara uğraması yeterlidir; ayrıca somut gelir kaybının ispatı aranmaz. Ecrimisil miktarı, taşınmazın bulunduğu konum, emsal kira bedelleri ve taşınmazın nitelikleri dikkate alınarak belirlenir.
Hukuki Dayanak ve Uygulama
TMK m.995 kötü niyetli zilyedin hak sahibine karşı sorumluluğunu düzenler. Ecrimisil davaları asliye hukuk mahkemesinde, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Hazine taşınmazları açısından ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi özel düzenleme içerir; Hazine, fuzuli şagili (haksız işgalciyi) idari yoldan tahliye edebilir ve ecrimisil tahakkuk ettirerek tahsil edebilir.
Ecrimisil alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir. Bu nedenle davacı, dava tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık ecrimisil talep edebilir. Dava sürecinde mahkeme genellikle keşif yaparak taşınmazın emsal kira değerini belirlemek için bilirkişi raporu aldırır. Ecrimisil miktarı her yıl için ayrı ayrı hesaplanır ve taşınmazın bulunduğu bölgedeki emsal kira bedelleri esas alınır.
Sık Karşılaşılan Durumlar
Uygulamada ecrimisil davaları en sık paydaşlar (hissedarlar) arasında yaşanan uyuşmazlıklarda, Hazine taşınmazlarının işgalinde, tapu iptali ve tescil davalarıyla birlikte ve kiracının tahliyeden sonra taşınmazı boşaltmaması durumlarında karşımıza çıkar. Paydaşlar arasındaki ecrimisil davalarında intifadan men (kullanımdan men) koşulu aranır; davacının öncelikle diğer paydaşa taşınmazı birlikte kullanma iradesini bildirmesi veya noterden ihtarname göndermesi gerekir. Ancak taşınmazın doğası gereği birlikte kullanıma elverişli olmadığı durumlarda (örneğin tek daire) veya ecrimisil öncesinde ortaklığın giderilmesi davası açılmışsa intifadan men koşulu aranmaz.