Hakkın Niteliği
Önalım hakkı, 20.06.1951 tarihli ve 1949/13 E., 1951/5 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nda hisse sahibine, diğer bir hissenin üçüncü kişiye satılması hâlinde o hisseyi belli süre içinde satın alma yetkisi veren ayni bir hak olarak tanımlanmıştır. Hak, paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve payın üçüncü kişiye satılmasıyla kullanılabilir hâle gelir.
7571 Sayılı Kanun Sonrası Temel Kurallar
| Konu | Kural |
|---|---|
| Bedel | Hâkimin belirleyeceği rayiç bedel + alıcıya düşen tapu giderleri |
| Ödeme | Hâkimin verdiği kesin süre içinde nakden |
| Süre | Noter bildiriminden itibaren 3 ay, her hâlde satıştan itibaren 1 yıl |
| Kapsam dışı | Cebrî artırma ve 2886 sayılı Kanun kapsamındaki ihale satışları |
Bedel değişikliği yürürlükten önce açılmış davalara da uygulanır; süre değişikliği ise yürürlükten önce yapılmış satışlara uygulanmaz.
Kullanılamayacağı Hâller
Paydaşlar arası satışlarda, bağış ve miras yoluyla intikallerde önalım hakkı doğmaz. Yargıtay uygulamasına göre taşınmaz paydaşlar arasında fiilen taksim edilmişse, hakkın kullanılması dürüstlük kuralına aykırılık oluşturabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Önalım davası asliye hukuk mahkemesinde, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Temyiz incelemesi güncel dönemde Yargıtay 7. Hukuk Dairesi tarafından yapılmaktadır.