İlam Nedir?
İlam, mahkemenin yargılama sonucunda verdiği nihai kararın gerekçesiyle birlikte yazıya dökülen resmi belgesidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 294 ila 303. maddeleri arasında hükmün nasıl verileceği, içeriği ve yazılması düzenlenmiştir. İlam, yargılama faaliyetinin somut çıktısı olarak tarafların hak ve yükümlülüklerini belirler. Mahkeme kararı ile ilam kavramları sıklıkla birbirine karıştırılsa da ilam, kararın yazılı ve resmi formudur.
İlamın Unsurları
HMK m.297 uyarınca ilamda mahkemenin adı ve hâkimin bilgileri, tarafların ve vekillerinin kimlikleri, iddia ve savunmanın özeti, tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, delillerin değerlendirilmesi, sabit görülen vakıalar, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepler, hüküm sonucu, yargılama giderleri, kanun yolu ve süresi yer almalıdır. Gerekçeli kararın bu unsurları eksiksiz içermesi hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.
İlamlı İcra
İlama dayanan alacaklar için ilamlı icra takibi başlatılabilir. İİK m.32 gereği borçluya icra emri gönderilir ve borçluya borcunu yerine getirmesi için süre verilir. Para alacaklarında bu süre yedi gündür. İlamlı icrada borçlunun itiraz hakkı sınırlıdır; yalnızca borcun ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya ertelendiği gibi dar kapsamlı itiraz sebepleri ileri sürülebilir. Kesinleşmeden icraya konulabilecek ilamlar ile kesinleşmesi gereken ilamlar arasındaki ayrım uygulamada büyük önem taşır.
Uygulamada Önemli Hususlar
Taşınmaz mülkiyetine ilişkin ilamlar, kişi hallerine ilişkin ilamlar ve yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi kararları kesinleşmeden icraya konulamaz. Buna karşılık nafaka, tazminat ve alacak hükümlerini içeren ilamlar kural olarak kesinleşmeden icra edilebilir. İlam harçları, karar tarihinde yürürlükte olan harç tarifesine göre hesaplanır ve kural olarak davayı kaybeden tarafça ödenir.