Fon Dosyasında Delil: Kayıtlar Kimde, Nasıl Getirtilir? (HMK m.219-221)

Fon dosyalarında yatırımcıların en sık karşılaştığı engel hukuki değil, fiilî: delillerin büyük kısmı yatırımcının elinde değil.

Fon Krizi Serisi — 5 bölüm: 1. Tasfiye süreci · 2. 7596 sayılı Kanun · 3. Ceza dosyası · 4. Zararın tazmini · 5. Delil toplama

Katılma payı alım-satım kayıtları, emir geçmişi, birim pay fiyatının nasıl hesaplandığı, portföy yapısının hangi tarihte nasıl değiştiği — bunların hepsi portföy yönetim şirketinde, portföy saklama kuruluşunda, Merkezi Kayıt Kuruluşu’nda, Takasbank’ta veya bankada tutuluyor. Yatırımcıda genellikle yalnızca ekstre ve uygulama ekranı var.

İyi haber şu: Hukuk Muhakemeleri Kanunu bu durum için üç ayrı mekanizma öngörüyor. Bu rehber, hangi delilin kimde olduğunu ve hangi yolla getirtileceğini açıklıyor.

Kısaca: Elektronik veriler de belgedir (HMK m.199) ve çıktısı ile incelemeye elverişli dijital hâli birlikte sunulur (m.219). Karşı taraf elindeki tüm belgeleri ibrazla yükümlüdür; vermezse mahkeme diğer tarafın beyanını kabul edebilir (m.220). Üçüncü kişi ve kurumların elindeki belgenin ibrazı mahkemece emredilebilir (m.221). Kayıp riski varsa dava açmadan delil tespiti istenebilir (m.400). Kendi verileriniz için KVKK m.11 başvurusu ayrı bir yoldur. Ceza dosyasında müşteki sıfatı belge örneği almayı sağlar (CMK m.234).

Delil Kimde? Bir Bakışta

Kayıt	Kimde	Getirtme yolu
Hesap ekstresi, işlem dökümü	Sizde / aracı kurum	HMK m.199, m.219
Katılma payı alım-satım kayıtları	MKK	HMK m.221
Takas ve saklama kayıtları	Takasbank	HMK m.221
Birim pay değeri hesaplama kayıtları	Portföy saklayıcısı	HMK m.219 veya m.221
Portföy yapısı ve işlem kararları	Portföy yönetim şirketi	HMK m.219-220
Emir kayıtları, iletilen talimatlar	Aracı kurum / platform	HMK m.221
Para transferleri	Banka	HMK m.221
Kendi kişisel verileriniz	Veri sorumlusu kurum	KVKK m.11
Soruşturma belgeleri	Cumhuriyet savcılığı	CMK m.234 (müşteki)

Elektronik Kayıt Belge Sayılır mı?

Hızlı Cevap: Sayılır. HMK belge tanımını teknolojiden bağımsız biçimde geniş tutmuştur.

HMK m.199: Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanun’a göre belgedir.

Sunum usulü ise m.219/1’in ikinci cümlesinde: elektronik belgeler, belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir.

Buradaki ayrımı atlamamak gerekir: bir verinin belge sayılması ile ispat gücünün yüksek olması aynı şey değildir. Karşı taraf itiraz ettiğinde ekran görüntüsünün kaynağı, tarihi ve bütünlüğü tartışma konusu olur. Bu nedenle ekran görüntüsü destekleyici delil olarak saklanmalı, dosya ona dayandırılmamalıdır.

Bu konuda ayrıntı için internette delil tespiti rehberimize bakabilirsiniz.

→ İlgili: Dijital Delil · Delil

Karşı Taraftaki Belgeler: İbraz Zorunluluğu

Hızlı Cevap: Taraflar ellerindeki tüm belgeleri ibrazla yükümlüdür; vermemenin bir bedeli vardır.

HMK m.219/1: Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar.

m.219/2 pratik bir kolaylık getirir: ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgelerin sadece ilgili kısımlarının onaylı örnekleri ibraz edilebilir. Fon dosyalarında bu önemlidir; yıllara yayılan kayıtların tamamı yerine uyuşmazlık dönemine ait kısmı istenebilir.

HMK m.220 ibraz edilmeme hâlini kademeli olarak düzenler:

1. İbrazı istenen belgenin ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu olduğuna ve isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirilir; ayrıca karşı taraf belgenin elinde olduğunu ikrar eder, talep üzerine sükût eder, belgenin varlığı resmî bir kayıtla anlaşılır veya başka bir belgede ikrar olunursa — mahkeme ibraz için kesin süre verir.
2. Belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa; böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir.
3. Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf süresinde ibraz etmezse, mahkeme duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.

Üçüncü sonuç, delil eşitsizliğini dengeleyen en güçlü araçtır: kayıtları elinde tutan tarafın sessiz kalması, onun lehine değil aleyhine sonuç doğurabilir.

Üçüncü Kurumlardaki Kayıtlar

Hızlı Cevap: Mahkeme, davada taraf olmayan kurumlardan da belge isteyebilir.

Fon dosyalarının belirleyici kayıtları çoğu zaman davanın tarafı olmayan kurumlarda bulunur. HMK m.221 bu boşluğu kapatır:

• m.221/1: Mahkeme, üçüncü kişi veya kurumun elinde bulunan bir belgenin taraflarca ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu olduğuna karar verirse, bu belgenin ibrazını emreder.
• m.221/2: Belgeyi ibraz etmesine karar verilen herkes, elindeki belgeyi ibraz etmek; ibraz edememesi hâlinde ise bunun sebebini delilleri ile birlikte açıklamak zorundadır. Mahkeme açıklamayı yeterli görmezse bu kimseyi tanık olarak dinleyebilir.
• m.221/3: Belgeyi ibraz zorunda olanlar, tanıklıktan çekinmeye ilişkin hükümlere göre ibrazdan veya bu konudaki tanıklıktan çekinebilirler.

Son fıkra, çekinme hakkının sınırsız olmadığını gösterir: çekinme ancak tanıklıktan çekinme sebeplerine dayanabilir.

Dilekçe tarafında bir usul kuralı daha var. HMK m.121 uyarınca, başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için bunların bulunabilmesini sağlayıcı açıklamanın dilekçede yer alması zorunludur. Yani “MKK’dan kayıtlar istensin” gibi genel bir talep yeterli olmayabilir; hangi hesap, hangi fon, hangi dönem ve hangi kayıt türü olduğunun belirtilmesi gerekir.

→ İlgili: Delil Tespiti · Yazılı Delil Sınırı

Dava Açmadan: Delil Tespiti

Hızlı Cevap: Kayıtların kaybolma ihtimali varsa beklemek gerekmiyor.

HMK m.400/1: Taraflardan her biri, görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırılması ya da tanık ifadelerinin alınmasını talep edebilir.

m.400/2: Delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerekir. Kanunda açıkça öngörülen hâller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde bulunuyorsa hukuki yarar var sayılır.

m.401/1: Henüz dava açılmamış hâllerde delil tespiti, esas hakkındaki davaya bakacak olan mahkemeden veya üzerinde keşif yahut bilirkişi incelemesi yapılacak olan şeyin bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenir. Noterlerin Noterlik Kanunu uyarınca yapacağı vakıa tespitine ilişkin hükümler saklıdır (m.401/2).

Tasfiye süreci ilerledikçe sistemlerin kapanması, erişim yetkilerinin değişmesi veya kayıtların arşive taşınması söz konusu olabilir. Bu ihtimal, hukuki yararın varlığı değerlendirmesinde dikkate alınacak bir unsurdur.

Kendi Verileriniz: KVKK Başvurusu

Hızlı Cevap: Hakkınızda tutulan verileri öğrenmek için dava açmanız gerekmiyor.

6698 sayılı Kanun’un 11. maddesi, ilgili kişiye veri sorumlusuna başvurarak; kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme, işlenme amacını ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme ve yurt içinde veya yurt dışında verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme hakkı tanır.

Bu yol dava sürecinden bağımsız işler ve iki bakımdan değerlidir: hem elinizde olmayan kayıtların bir kısmına ulaşmanızı sağlayabilir, hem de verilerinizin hangi kurumlara aktarıldığını göstererek HMK m.221 kapsamında kimden belge isteneceğini netleştirir.

Başvuru veri sorumlusuna yapılır; sonuç alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet yolu açıktır. Ayrıntı için KVKK veri ihlali rehberimize bakabilirsiniz.

→ İlgili: İlgili Kişi · Veri Sorumlusu

Ceza Dosyasından Yararlanma

Müşteki sıfatınız varsa ceza dosyası bir delil kaynağıdır. CMK m.234/1-a soruşturma evresinde şu hakları tanır: delillerin toplanmasını isteme, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme, CMK m.153’e uygun olmak koşuluyla vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve el konulan ve muhafazaya alınan eşyayı inceletme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz.

Ceza dosyasındaki bilirkişi raporları, el koyma tutanakları ve kurum yazıları, hukuk davasındaki ihlal iddiasını somutlaştırmak bakımından değerli olabilir. Müşteki sıfatının nasıl kurulacağı için fon soruşturması rehberimize bakabilirsiniz.

İspat Yükü Nerede Duruyor?

HMK m.190/1: İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

“Kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça” kaydı önemlidir. Sözleşmeye aykırılığa dayanılan hâllerde TBK m.112 uyarınca borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur; yani kusursuzluğu borçlu ispatlar. Dayanak seçiminin ispat yüküne etkisi için fon zararının tazmini rehberimize bakabilirsiniz.

m.191 ise karşı ispat faaliyetini düzenler: diğer taraf, ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir ve bunu yapmakla ispat yükünü üzerine almış sayılmaz.

Sık Yapılan Hatalar

• Yalnızca ekran görüntüsüne dayanmak. Belge sayılır ama itiraz hâlinde ispat gücü tartışılır.
• Elektronik belgeyi sadece çıktı olarak sunmak. HMK m.219 incelemeye elverişli dijital hâli de arar.
• Genel belge talebi yazmak. HMK m.121, belgenin bulunabilmesini sağlayıcı açıklama ister.
• Kurumlardan belge isteyemeyeceğini sanmak. HMK m.221 üçüncü kişi ve kurumları kapsar.
• Karşı tarafın sessizliğini kayıp saymak. m.220, ibraz edilmemesine sonuç bağlar.
• Kayıtların kalıcı olduğunu varsaymak. Kayıp riski varsa m.400 delil tespiti beklenmeden istenmelidir.
• KVKK başvurusunu atlamak. Kendi verilerinize dava açmadan ulaşmanın yolu.

Temel Değerlendirme

Fon dosyalarında delil sorunu bir bilgi asimetrisi sorunudur: kayıtların neredeyse tamamı karşı tarafta veya üçüncü kurumlarda durur. Kanun bu asimetriyi dengelemek için üç ayrı araç tanımış durumda — ibraz zorunluluğu, üçüncü kişiden belge getirtme ve ibraz edilmemesine bağlanan sonuç.

Bu araçların işlemesi için gereken şey, talebin somut olmasıdır. Hangi kurumdan, hangi hesap için, hangi döneme ait, hangi kaydın istendiği belirtilmeden yapılan talepler sonuç vermez.

Tasfiye kapsamındaki bir fonda pay sahibiyseniz ve dosyanızı değerlendirmek istiyorsanız iletişim sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.

İlgili İçerikler

• Fon Tasfiyesi 2026: 131 Fonda Yatırımcının Hakları
• Fon Soruşturmasında Yatırımcı: Müşteki, Katılan, Elkoyma
• Fon Zararının Tazmini 2026
• 7596 Sayılı Kanun: Net Yatırım Tutarı ve Ara Ödeme
• İnternette Delil Tespiti 2026: Ekran Görüntüsü Yeterli mi?
• Delil Tespiti · Dijital Delil · Delil · Mutabakat · Katılma Payı

Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.121 (belgelerin birlikte verilmesi), m.190 (ispat yükü), m.191 (karşı ispat), m.199 (belge), m.219 (tarafların belgeleri ibrazı zorunluluğu), m.220 (tarafın belgeyi ibraz etmemesi), m.221 (üçüncü kişinin belgeyi ibraz etmemesi), m.400-401 (delil tespiti) — mevzuat.gov.tr
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.153 (dosya inceleme), m.234 (mağdur ile şikâyetçinin hakları) — mevzuat.gov.tr
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.11 (ilgili kişinin hakları) — mevzuat.gov.tr
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112 (borcun ifa edilmemesi) — mevzuat.gov.tr

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hangi delilin hangi usulle getirtileceği ve talebin kabul edilip edilmeyeceği her dosyanın koşullarına göre değişir. Somut durumunuz için bir avukata danışınız.