Hakkınızda internette hukuka aykırı bir içerik yayınlandığında ilk refleks çoğu zaman yanlış oluyor: içerikle tartışmaya girmek, altına cevap yazmak veya “nasılsa kimse görmez” diyerek beklemek. Oysa Türk hukukunda içeriğin kaldırılması için saat bazında işleyen ve doğru kullanıldığında çok hızlı sonuç veren bir mekanizma var.
Bu rehber, 5651 sayılı Kanun’un 9. ve 9/A maddelerindeki sistemi baştan sona anlatıyor: hangi içerik için hangi yol, hangi sürede sonuç, karar sonrası ne yapılacak ve hangi hatalar süreci baştan bitiriyor.
Kısaca: Üç yol var — platforma başvuru (24 saat içinde cevap), sulh ceza hâkimliği (24 saat içinde duruşmasız karar, 4 saat içinde uygulama) ve özel hayat ihlallerinde BTK’ya doğrudan başvuru (4 saat içinde tedbir, 24 saat içinde hâkime sunma zorunluluğu). Engelleme kural olarak URL bazlıdır; aynı içerik başka adreslerde çıkarsa yeni dava gerekmez.
Üç Yol Bir Arada
| Yol | Kime | Süre | Ne zaman tercih edilir |
|---|---|---|---|
| Uyarı yöntemi | İçerik sağlayıcı, ulaşılamıyorsa yer sağlayıcı | Talep 24 saat içinde cevaplandırılır | Platformun kendi kuralları da ihlal ediliyorsa; hızlı ve masrafsız |
| Sulh ceza hâkimliği | Hâkimlik (karar Birliğe gider) | Karar 24 saat içinde duruşmasız; uygulama 4 saat | Platform cevap vermediğinde veya doğrudan güçlü bir karar gerektiğinde |
| BTK Başkanlığı (m.9/A) | Doğrudan Başkanlık | Tedbir 4 saat; 24 saat içinde hâkime sunma; hâkim 48 saat | Yalnızca özel hayatın gizliliği ihlalinde |
Uyarı yöntemine başvurmak zorunlu değildir: kişilik hakkının ihlal edildiğini iddia eden kişi doğrudan sulh ceza hâkimine de başvurabilir (m.9/1).
Sulh Ceza Hâkimliği Yolu: Adım Adım
1. Talep neyi kapsar?
2020’de yapılan değişiklikle talep, yalnızca erişimin engellenmesiyle sınırlı değildir: içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi istenebilir. İkisi arasındaki fark pratikte belirleyicidir:
| Talep | Sonuç |
|---|---|
| İçeriğin çıkarılması | İçerik kaynaktan silinir; arama motoru kopyaları da zamanla kaybolur |
| Erişimin engellenmesi | İçerik durur, Türkiye’den erişim engellenir |
2. URL bazlı engelleme kuralı
Bu nedenle başvuruda “şu sitedeki içerikler” demek yeterli değildir; her ihlal için tam adres verilmelidir. Hâkim, URL bazlı engellemenin yetersiz kalacağına kanaat getirirse gerekçesini yazarak tüm yayına yönelik karar verebilir.
3. Karar ve itiraz
Hâkim başvuruyu en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar (m.9/6). Karara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir. Karar doğrudan Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne gönderilir; gereği derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirilir.
En Az Bilinen Hüküm: Aynı İçerik Başka Adreste Çıkarsa
Uygulamada en sık yaşanan sorun, kaldırılan içeriğin kısa süre sonra başka bir sitede veya hesapta yeniden yayınlanmasıdır. Kanun bunun için ayrı bir yol öngörmüştür:
Yani her yeni adres için baştan dava açmak gerekmez; elinizdeki karara dayanarak Birliğe müracaat yeterlidir.
Adın Arama Sonuçlarıyla İlişkilendirilmemesi
2020 değişikliğiyle eklenen hüküm, uygulamada unutulma hakkı olarak bilinen talebin kanuni dayanaklarından biridir:
Bu talep, dilekçede ayrıca ve açıkça ileri sürülmelidir; aksi hâlde hâkim yalnızca içerik hakkında karar verir.
Özel Hayatın Gizliliği: En Hızlı Yol (m.9/A)
Özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği hâllerde — örneğin özel görüntü, ses veya yaşam alanına ilişkin içeriklerde — BTK Başkanlığına doğrudan başvurulabilir. Süreç şöyle işler:
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Başkanlığa başvuru (URL + ihlal açıklaması + kimlik bilgileri) | — |
| Başkanlık talebi Birliğe bildirir, erişim sağlayıcılar uygular | En geç 4 saat |
| Başvurucunun talebi sulh ceza hâkimine sunması | 24 saat içinde |
| Hâkimin kararını açıklaması | En geç 48 saat |
| Hâkime sunulmazsa veya karar çıkmazsa | Tedbir kendiliğinden kalkar |
Karar Uygulanmazsa Yaptırım
Sulh ceza hâkiminin kararını kanunda belirtilen şartlara uygun ve süresinde yerine getirmeyen sorumlular hakkında beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. Bu yaptırım, kararların pratikte hızla uygulanmasının temel sebebidir.
İçerik Kaldırma Tek Başına Yeterli mi?
Erişimin engellenmesi bir koruma tedbiridir; zararı gidermez, failin sorumluluğunu sona erdirmez. Paralel olarak şu yollar gündeme gelir:
| Yol | Dayanak | Kim kullanabilir |
|---|---|---|
| Manevi tazminat | TMK m.24-25, TBK m.58 | Gerçek ve tüzel kişiler |
| Hakaret şikâyeti | TCK m.125 | Gerçek kişiler |
| İftira şikâyeti | TCK m.267 | Gerçek kişiler |
| Özel hayatın gizliliğini ihlal / kişisel verilerin ifşası | TCK m.134-136 | Gerçek kişiler |
| Haksız rekabet | TTK m.54-56 | İşletmeler |
Sosyal medya paylaşımlarının cezai boyutu için sosyal medyada hakaret suçu yazımıza, kişisel veri ihlali boyutu için KVKK veri ihlali rehberimize bakabilirsiniz.
Süreci Baştan Bitiren Beş Hata
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Ekran görüntüsü alıp URL kaydetmemek | Başvuru işleme konulmaz veya karar uygulanamaz |
| İçerikle tartışmaya girip yayılmasını artırmak | İhlal büyür, delil karmaşıklaşır |
| BTK’ya başvurup 24 saatlik hâkim sunumunu kaçırmak | Tedbir kendiliğinden kalkar |
| Gerekçesiz biçimde tüm sitenin engellenmesini istemek | Talep reddedilir veya daraltılır |
| Yalnızca kaldırma isteyip tazminat ve şikâyet yollarını düşünmemek | Zarar giderilmez, fail sorumsuz kalır |
Sonuç
İçerik kaldırma sürecinde belirleyici olan hukuki bilgi kadar hızdır: delilin doğru toplanması, URL’lerin eksiksiz listelenmesi ve doğru yolun seçilmesi, çoğu dosyada sonucu ilk 48 saatte belirler.
Hakkınızda veya işletmeniz hakkında yayınlanan bir içerik için ne yapılabileceğini değerlendirmek isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun m.9, m.9/A — mevzuat.gov.tr
- 6518 sayılı Kanun — RG: 19 Şubat 2014, Sayı 28918 (m.9 ve m.9/A’nın bugünkü yapısını kuran düzenleme)
- 7253 sayılı Kanun — RG: 31 Temmuz 2020, Sayı 31202 (“içeriğin çıkarılması” talebinin eklenmesi, dört saatlik uygulama süresi, adın arama sonuçlarıyla ilişkilendirilmemesi)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.24-25 · 6098 sayılı TBK m.58 · 5237 sayılı TCK m.125, m.134-136, m.267 · 6102 sayılı TTK m.54-56
Bu Makalede Geçen Hukuki Terimler
Av. Kazım İsmail Kazdal
Kurucu Avukat
İstanbul Barosu Sicil No: 75389
İlk ve orta öğrenimini Rize'de tamamlamış, 2009 yılında lise eğitiminden mezun olmuştur. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Tarih Öğretmenliği Bölümünü kazanmış, 2015 yılında bu bölümden mezun olmuştur. İkinci üniversite eğitimi kapsamında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görmüş ve 2019 yılında hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi diplomasını da almıştır. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra kendi hukuk bürosunu kurarak serbest avukatlık faaliyetlerine başlamıştır. Başta özel hukuk alanları olmak üzere, mesleki çalışmalarını titizlik ve çözüm odaklılık ilkesiyle sürdürmektedir.