Sigorta Hukuku

Sigorta hukuku, sigorta sözleşmesinin kurulmasından tazminat ödemesine kadar tüm süreçleri düzenleyen özel hukuk dalıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun altıncı kitabı sigorta hukukunun temel düzenlemesidir. Sigorta, belirli bir prim karşılığında kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin gerçekleşmesi halinde bunu tazmin eden sözleşme ilişkisidir. Sigorta hukuku, zorunlu sigortalar ve isteğe bağlı sigortalar olmak üzere ikiye ayrılır. Zorunlu sigortaların başında karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) gelir. Bunun yanında mesleki sorumluluk sigortaları, tüpgaz sorumluluk sigortası ve işveren mali mesuliyet sigortası da zorunlu sigorta türleridir. İsteğe bağlı sigortalar ise kasko, konut, sağlık, hayat, ferdi kaza ve seyahat sigortalarını kapsar. Sigorta uyuşmazlıkları, sigorta şirketlerinin tazminat taleplerini reddetmesi, eksik ödeme yapması veya teminat kapsamını dar yorumlaması gibi durumlarda ortaya çıkar. Türkiye'de özellikle trafik kazası tazminatları, konut hasarları ve sağlık giderleri en sık uyuşmazlık konularıdır. Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta uyuşmazlıklarında hızlı çözüm sağlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır.

Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası), her araç sahibinin yaptırmak zorunda olduğu ve trafik kazalarında karşı tarafa verilen zararları karşılayan sigortadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları bu alanın temel düzenlemeleridir. Trafik sigortası, bedensel zararlar (ölüm, yaralanma, tedavi giderleri) ve maddi zararları (araç hasarı, değer kaybı) teminat altına alır. Kasko sigortası ise aracın kendi hasarını, çalınmasını ve doğal afet zararlarını karşılayan isteğe bağlı bir sigortadır. Kasko, trafik sigortasından farklı olarak kendi aracınızın zararını teminat altına alır. Tam kasko ve dar kasko (mini kasko) olmak üzere çeşitli teminat paketleri sunulmaktadır. Kasko tazminat hesabında aracın rayiç değeri, hasar oranı ve muafiyet tutarı dikkate alınır. Trafik kazası sonrasında değer kaybı talebi de önemli bir haktır. Kazaya karışan araçta meydana gelen değer düşüklüğü, karşı tarafın trafik sigortasından talep edilebilir. Yargıtay kararlarına göre değer kaybı hesabında aracın yaşı, kilometresi, hasar durumu ve piyasa koşulları göz önünde bulundurulur. Destekten yoksun kalma tazminatı ise ölümlü kazalarda ölenin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin uğradığı maddi kaybı karşılar.

Sigorta tazminatı talep süreci, hasarın sigorta şirketine bildirilmesiyle başlar. Genel olarak hasar, öğrenildiği tarihten itibaren en kısa sürede ve her halükarda poliçede belirlenen süre içinde sigortacıya bildirilmelidir. Bildirimde gecikme, tazminat hakkının kaybına yol açabilir. Bildirim sonrasında sigorta şirketi eksper görevlendirir; eksper, hasarı tespit eder ve rapor düzenler. Eksper raporu, tazminat miktarının belirlenmesinde temel belgedir. Ancak eksper raporundaki değerlendirmelerin her zaman doğru ve hakkaniyetli olmayabileceği bilinmelidir. Eksik değerlendirme yapılması halinde bağımsız bilirkişi raporu alınarak itiraz edilebilir. Sigorta şirketi, tazminat talebini hasar tamamlama belgelerinin kendisine ulaşmasından itibaren en geç 45 gün içinde sonuçlandırmak zorundadır. Bedensel zararlarda bu süre tıbbi tedavinin tamamlanmasına bağlıdır. Tazminat talebinin reddedilmesi veya eksik ödeme yapılması halinde öncelikle sigorta şirketine itiraz başvurusu yapılmalıdır. İtirazın sonuçsuz kalması durumunda Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir. Tahkim Komisyonu, 5.000 TL ile 300.000 TL arasındaki uyuşmazlıklarda kesin, üzerindeki tutarlarda ise itirazı kabil kararlar verir. Ayrıca genel mahkemelerde de dava açılabilir. Zamanaşımı süresi genel olarak 2 yıldır ancak zarar bir suçtan kaynaklanıyorsa ceza zamanaşımı süresi uygulanır.

Sigorta uyuşmazlıkları genellikle teminat kapsamı, hasar miktarı, poliçe yorumu ve rücu talepleri konularında ortaya çıkar. Teminat kapsamı uyuşmazlıklarında sigortacı, zararın poliçede yer alan teminat kapsamına girmediğini ileri sürerken sigortalı tam tersi görüştedir. Mahkemeler, teminat kapsamını değerlendirirken poliçe genel ve özel şartlarını, sigorta genel ilkelerini ve dürüstlük kuralını birlikte göz önünde bulundurur. Poliçedeki muafiyet ve istisna klozları da sık uyuşmazlık konularıdır. Alkol etkisinde kaza yapılması, ehliyetsiz araç kullanımı, deprem muafiyeti gibi haller sigorta şirketinin tazminat ödemesini reddetme gerekçeleri arasındadır. Ancak bu istisnaların dar yorumlanması gerektiği Yargıtay içtihatlarıyla sabittir. Sigortacının ispat yükü ağırdır; istisna halinin varlığını sigorta şirketi kanıtlamak zorundadır. Rücu davaları, sigorta şirketinin sigortalıya ödediği tazminatı zarara neden olan üçüncü kişiden geri alması amacıyla açılır. Trafik sigortasında karşı tarafın trafik sigortasına rücu en yaygın örnektir. Ayrıca sigorta şirketleri arasındaki rücu uyuşmazlıkları da sıkça mahkemeye taşınmaktadır. Kazdal Hukuk Bürosu olarak sigorta uyuşmazlıklarında hem bireysel sigortalılar hem de ticari işletmeler adına etkin hukuki temsil sağlamakta, Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme süreçlerinde deneyimli avukatlarımızla müvekkillerimizin haklarını savunmaktayız.