İdare Hukuku

İdarenin (Bakanlıklar, Belediyeler, Valilikler vb.) aldığı hukuka aykırı bir kararın mahkemece geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması için açılan davadır.

Genel dava açma süresi; Danıştay ve İdare Mahkemelerinde 60 gün, Vergi Mahkemelerinde ise 30 gündür. Bu süreler, kararın size tebliğ edildiği günden itibaren başlar ve "hak düşürücü" süredir; kaçırılırsa dava hakkı kaybolur.

İdari davanın açılması, kural olarak o işlemin uygulanmasını durdurmaz. Ancak işlemin uygulanması halinde "telafisi güç veya imkansız zararlar" doğacaksa ve işlem "açıkça hukuka aykırı" ise mahkeme, dava bitene kadar işlemin durdurulmasına karar verir.

İdari yargılama kural olarak dosya üzerinden (yazılı) yürür. Ancak taraflardan biri dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde duruşma talep ederse, mahkeme duruşma yapmak zorundadır.

İdarenin sunmakla yükümlü olduğu kamu hizmetinin geç işlemesi, kötü işlemesi veya hiç işlememesi durumudur. Örneğin; yoldaki bir çukur nedeniyle kaza yapmanız veya devlet hastanesindeki bir ihmal nedeniyle zarar görmeniz durumunda idarenin hizmet kusuru gündeme gelir.

İdarenin eylem veya işlemlerinden dolayı maddi veya manevi zarara uğrayan vatandaşların, bu zararın devlet tarafından ödenmesi için açtığı davadır.

İdari işlemler için doğrudan dava açılabilir veya isteğe bağlı olarak idareye itiraz edilebilir. Ancak idari eylemlerden dolayı tazminat istenecekse, dava açmadan önce ilgili idareye başvurup zararın tazminini istemek zorunludur.

Uyarma ve kınama dahil tüm disiplin cezalarına karşı İdare Mahkemelerinde iptal davası açılabilir. Savunma hakkı verilmeden veya usulüne uygun soruşturma yapılmadan verilen cezalar mahkemece iptal edilir.

Mülakatlarda başarısız sayılma işlemlerine karşı, mülakatın objektif kriterlere dayanmadığı gerekçesiyle iptal davası açılabilir. Mahkemeler genellikle mülakat tutanaklarını ve kamera kayıtlarını inceleyerek kararın hukuka uygunluğunu denetler.

Yıkım kararları birer idari işlemdir. Hukuka aykırı bir yıkım kararı tebliğ edildiğinde 60 gün içinde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açılmalıdır.

Belediye meclisince kabul edilen imar planları askıya çıkar. Askı süresi içinde belediyeye itiraz edilebilir. İtiraz reddedilirse veya süresinde cevap verilmezse, imar planının iptali için dava açılabilir.

Her vatandaş, demokratik denetim gereği idarenin elindeki bilgilere ulaşma hakkına sahiptir. İdare, başvurunuza genellikle 15 iş günü içinde cevap vermelidir. Bilgi verilmezse Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edilebilir.

Vatandaşlar ile idare arasındaki uyuşmazlıkları mahkemeye gitmeden, dostane yollarla ve tavsiye kararlarıyla çözmeye çalışan bir kurumdur. Ücretsizdir ve idari dava açma süresini durdurur.

İdari hizmet sözleşmeleri veya imtiyaz sözleşmeleri gibi idari sözleşmelerden doğan davalar İdare Mahkemelerinde görülür. Ancak idarenin taraf olduğu "özel hukuk sözleşmeleri" genel mahkemelerin konusudur.

Anayasa'ya göre idare, mahkeme kararlarını gecikmeksizin uygulamak zorundadır. Mahkeme kararını kasten uygulamayan kamu görevlileri hakkında hem cezai hem de tazminat sorumluluğu doğar. Kararın uygulanması için idareye en fazla 30 gün süre tanınır.