Ceza Hukuku

Ceza hukuku, toplum düzenini korumak amacıyla suç olarak tanımlanan eylemleri ve bu eylemlere uygulanacak yaptırımları düzenleyen kamu hukuku dalıdır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) ülkemizdeki temel ceza mevzuatını oluşturur. Ceza hukuku, kişilerin can, mal, onur ve özgürlüklerini koruma altına alırken devletin cezalandırma yetkisinin sınırlarını da belirler. Suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereği, bir eylem ancak kanunda açıkça suç olarak tanımlanmışsa cezalandırılabilir. Bu ilke Anayasa'nın 38. maddesinde de güvence altına alınmıştır. Ceza hukuku maddi ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku olarak ikiye ayrılır. Maddi ceza hukuku suçların tanımını ve cezalarını düzenlerken, ceza muhakemesi hukuku (5271 sayılı CMK) soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin nasıl yürütüleceğini belirler. Günümüzde İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerde ceza davalarının sayısı ve karmaşıklığı her geçen yıl artmaktadır. Dolandırıcılık, nitelikli hırsızlık, yaralama, hakaret, tehdit gibi klasik suçların yanı sıra bilişim suçları ve örgütlü suçlar da sıkça karşılaşılan dava türleri arasındadır. Bir ceza avukatının görevi, şüpheli veya sanığın haklarını en geniş biçimde savunmak ve adil yargılanma hakkının korunmasını sağlamaktır.

Ceza yargılamasının ilk aşaması olan soruşturma, Cumhuriyet Savcılığı tarafından yürütülür. Şikayet, ihbar veya re'sen başlatılan soruşturmada savcılık delilleri toplar, tanıkları dinler ve şüphelinin ifadesini alır. CMK m. 160 uyarınca savcı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar. Soruşturma aşamasında şüphelinin önemli hakları bulunmaktadır. Bunların başında müdafi (avukat) yardımından yararlanma hakkı gelir. CMK m. 149 gereği şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. Özellikle gözaltı ve ifade süreçlerinde avukat desteği kritik öneme sahiptir. Gözaltı süresi CMK m. 91 uyarınca bireysel suçlarda 24 saati geçemez; toplu suçlarda ise bu süre 4 güne kadar uzatılabilir. Şüphelinin susma hakkı, yakınlarına haber verme hakkı ve delillerin toplanmasını isteme hakkı gibi temel güvenceleri vardır. Soruşturma sonunda savcılık ya iddianame düzenleyerek kamu davası açar ya da kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK) verir. KYOK kararına karşı CMK m. 173 uyarınca itiraz yoluna başvurulabilir.

Kovuşturma aşaması, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesiyle başlar ve hükmün kesinleşmesine kadar sürer. Bu süreçte sanık, müdafi, Cumhuriyet Savcısı, müşteki ve tanıklar duruşmalara katılır. CMK'nın temel ilkeleri olan silahların eşitliği, doğrudanlık, yüz yüzelik ve sözlülük ilkeleri yargılama boyunca uygulanır. Duruşma; iddianamenin okunması, sanığın sorgusu, delillerin tartışılması, tanıkların dinlenmesi ve esas hakkındaki mütalaalar şeklinde ilerler. Sanığın duruşmada hazır bulunma hakkı, delillere itiraz hakkı, tanıklara soru sorma hakkı ve son sözü söyleme hakkı vardır. Mahkeme, delilleri serbestçe değerlendirir ve vicdani kanaatine göre karar verir. Beraat, mahkumiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşmesi kararları verilebilir. Özellikle ağır ceza mahkemesinde görülen müebbet hapis, ağırlaştırılmış müebbet hapis veya 10 yılın üzerinde hapis cezası gerektiren davalarda uzman bir ceza avukatının stratejik savunma hazırlaması hayati önem taşır. Kazdal Hukuk Bürosu olarak duruşma öncesi hazırlıklardan delil analizine, tanık stratejisinden etkili savunma dilekçelerine kadar her aşamada müvekkillerimizin yanındayız.

Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen yaptırımlar hapis cezası ve adli para cezası olarak ikiye ayrılır. Hapis cezası; ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve süreli hapis cezası şeklinde üç türdedir. Süreli hapis cezası 1 ay ile 20 yıl arasında belirlenebilir. Adli para cezası ise 5 günden az, kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde 730 günden fazla olamaz ve bir günlük karşılığı 20-100 TL arasında takdir edilir. Ceza infaz hukuku, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile düzenlenmektedir. Koşullu salıverilme (şartla tahliye), iyi halli mahkumların cezalarının belirli bir kısmını çektikten sonra denetimli serbestlik altında tahliye edilmesini sağlar. Genel olarak hükümlü cezasının üçte ikisini infaz kurumunda çektikten sonra koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Denetimli serbestlik uygulaması ise hükümlünün belirli koşullarla toplum içinde cezasını çekmesine olanak tanır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), 2 yıl veya daha az süreli hapis cezalarında uygulanan ve sanığa ikinci bir şans tanıyan önemli bir kurumdur. HAGB kararı verildiğinde sanık 5 yıl denetim süresine tabi tutulur. Bu sürede yeni bir suç işlenmezse ceza hiç açıklanmamış sayılır.

Ceza yargılamasında verilen kararlara karşı başvurulabilecek kanun yolları olağan ve olağanüstü olmak üzere ikiye ayrılır. Olağan kanun yolları istinaf ve temyizdir. 2016 yılından itibaren faaliyete geçen Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM) istinaf mercii olarak görev yapmaktadır. İlk derece mahkemesinin kararına karşı 7 gün içinde istinaf başvurusu yapılabilir. İstinaf incelemesinde Bölge Adliye Mahkemesi, hem hukuka uygunluk hem de maddi olgu denetimi yapar. Gerekli görürse duruşma açarak yeniden yargılama yapabilir. İstinaf sonucunda esastan ret, bozma, düzelterek onama veya yeniden hüküm kurma kararları verilebilir. İstinaf mahkemesinin kararlarına karşı belirli koşullarda Yargıtay'a temyiz başvurusu yapılabilir. Temyiz süresi de kararın tebliğinden itibaren 15 gündür. Olağanüstü kanun yolları ise Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı, kanun yararına bozma ve yargılamanın yenilenmesidir. Özellikle yeni delil ortaya çıkması halinde yargılamanın yenilenmesi talep edilebilir. Ayrıca Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru da hak ihlali iddiasında bulunan kişiler için önemli bir yoldur. Ceza davalarında kanun yollarının zamanında ve doğru kullanılması, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik önem taşır. Kazdal Hukuk Bürosu olarak istinaf ve temyiz süreçlerinde etkin savunma hazırlayarak müvekkillerimizin haklarını üst mercilerde de kararlılıkla savunuyoruz.