Vasiyetname ile Mirasçı Atamasında Tenkis Hesabı

Kararın Önemi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 21.01.2026 tarihli bu kararı, miras hukukunun en teknik konularından birini açıklığa kavuşturmaktadır: Vasiyetname ile mirasçı atandığında tenkis hesabı nasıl yapılacak ve TMK’nın 564. maddesi uygulanacak mıdır?

Karara konu olayda, muris vasiyetnamesi ile tüm malvarlığını ikinci eşinden olan iki çocuğuna vasiyet etmiş, ilk eşinden olan çocuğun saklı payı ihlal edilmiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek tenkise karar vermiş, ancak Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, taşınmazların sabit tenkis oranında bölünüp bölünemeyeceği araştırılmadan karar verilmesini bozma gerekçesi yapmıştır. Mahkeme bu bozma kararına direnmiş ve uyuşmazlık HGK önüne gelmiştir.

Hukuki Değerlendirme

HGK, direnme kararını oy birliğiyle uygun bularak şu temel ilkeleri belirlemiştir:

1. Mirasçı ataması ile belirli mal vasiyeti ayrımı: TMK’nın 516. maddesine göre mirasçı atamasında, mirasbırakan terekenin tamamını veya belli bir oranını bırakır. Belirli mal vasiyetinde ise terekeye dahil belirli bir değer bırakılır. Bu ayrım tenkis hesabında belirleyicidir.

2. TMK 564. maddesinin uygulama alanı: “Bölünmez mal vasiyeti” başlıklı TMK 564. maddesi, ancak belirli mal vasiyeti söz konusu olduğunda uygulanabilir. Mirasçı nasbedilen kimse murisin külli halefi olduğundan, bu maddenin uygulanma olanağı yoktur.

3. Tenkis hesabı: Mirasçı olarak atanan kimseye karşı açılan tenkis davasının kabulü halinde, davacıların saklı payları oranında tenkise karar vermek gerekli ve yeterlidir. Bölünebilirlik araştırması veya seçimlik hak kullanımı gerekmemektedir.

4. Saklı pay koruması: Mirasbırakan tasarruf özgürlüğünün sınırlarını aşarak saklı payları ihlal ederse, saklı paylı mirasçılar tenkis talebinde bulunabilir. Tenkis davası yenilik doğurucu nitelikte bir davadır.

Uygulamada Etkisi

Bu karar, miras davalarında avukatlar ve hakimler açısından önemli pratik sonuçlar doğurmaktadır:

• Vasiyetnamenin mirasçı ataması mı yoksa belirli mal vasiyeti mi olduğu öncelikle tespit edilmelidir
• Mirasçı ataması halinde TMK 564. maddedeki bölünebilirlik araştırması ve seçimlik hak prosedürü uygulanmaz
• Saklı pay oranında tenkise karar vermek yeterli olup ayrıca tapu iptali ve tescil gerekmez
• Terekenin tamamını vasiyet eden vasiyetnameler kural olarak mirasçı ataması niteliğindedir

Kaynak: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2025/44, K.2026/16, T.21.01.2026. Karar Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden doğrulanmıştır.