Bir sabah telefonunuz susmuyor: tanıdıklarınız bir paylaşımı gönderiyor. İçerikte adınız geçiyor ve gerçek olmayan bir iddia var — “dolandırıcı”, “parayı aldı kaçtı”, “sahte diploma”. Paylaşan kişi belki tanıdığınız biri, belki adı bile belli olmayan bir hesap.
Bu durumda ilk 24 saatte atılan adımlar, sonucun tamamını belirliyor. Aşağıda; delilin nasıl korunacağını, anonim hesabın nasıl tespit edildiğini, içeriğin hangi yolla kaldırılacağını ve hangi davaların açılabileceğini sırayla anlatıyoruz.
Kısaca: Önce delil (URL + tarih + noter/e-tespit), sonra kaldırma (platform → sulh ceza hâkimliği), ardından şikâyet (hakarette 6 ay) ve tazminat (TBK m.72: 2 yıl / 10 yıl). İçerikle tartışmaya girmeyin; cevap yazmak yayılmayı büyütür ve aleyhinize delil üretir.
İlk Saat: Yapılacaklar ve Yapılmayacaklar
| Yapın | Yapmayın |
|---|---|
| Tam URL’yi ve tarih-saati kaydedin | Altına cevap yazmayın, alıntılamayın |
| Sayfanın tamamının ekran görüntüsünü alın | İçeriği arkadaşlarınıza yaymayın |
| Noter tespiti / e-tespit için randevu alın | Karşı tarafa tehdit içeren mesaj atmayın |
| Yorumları ve paylaşım sayısını not edin | ”Sileyim de unutulsun” diyerek beklemeyin |
| Tanıkları ve etkilenen iş ilişkilerini listeleyin | Kendi hesabınızdan silme/düzeltme talep etmeyin |
Öfkeyle yazılan tek bir cevap, karşı tarafın karşılıklı hakaret savunmasına dayanak olur ve kendi dosyanızı zayıflatır.
Delil Tespiti: Ekran Görüntüsü Neden Yetmez?
Ekran görüntüsü kolayca üretilebilen bir belgedir; karşı taraf “bu görüntü sahte” dediğinde ispat yükü size döner. Bu nedenle içeriğin doğrulanabilir biçimde kaydedilmesi gerekir:
- Noter tespiti: Noter huzurunda içeriğin görüntülenmesi ve tutanağa bağlanması
- Delil tespiti: Mahkemeden talep edilen resmî tespit
- E-tespit: Elektronik ortamda zaman damgalı tespit hizmeti
Kaydedilmesi gerekenler: tam URL, tarih ve saat, hesap adı ve profil adresi, içeriğin tamamı, varsa yorumlar, beğeni ve paylaşım sayıları. Yayılma alanı yalnızca kaldırma için değil, tazminat miktarı için de ölçüttür.
Dijital içeriklerin delil değeri için dijital delil ve e-tespit terimlerimize bakabilirsiniz.
Anonim Hesap: Fail Nasıl Belirlenir?
En sık sorulan soru budur. Cevap nettir: kişisel olarak tespit edemezsiniz, bu bilgiyi adli merciler alır.
İzlenecek yol şöyledir:
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet. Dilekçede içeriğin URL’si, delil tespiti belgeleri ve failin belirlenmesi talebi yer alır.
- Bağlantı kayıtlarının istenmesi. Savcılık, içeriğin paylaşıldığı platformdan ve gerektiğinde erişim sağlayıcılardan IP ve bağlantı kayıtlarını ister.
- Sosyal ağ sağlayıcının temsilcisi. Türkiye’den günlük erişimi bir milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar, adli ve idari makamlardan gelen taleplerin gereğini yerine getirmek üzere Türkiye’de yetkili bir temsilci bulundurmak zorundadır (5651 sayılı Kanun Ek m.4).
İçeriği Kaldırtma: İki Yol
Kaldırma sürecinin tamamı ayrı bir rehberde anlatılmıştır; burada özet şudur:
| Yol | Süre | Not |
|---|---|---|
| Platforma başvuru (içerik/yer sağlayıcı) | Talep 24 saat içinde cevaplanır | Zorunlu değildir, hızlı sonuç verebilir |
| Sulh ceza hâkimliği | 24 saat içinde duruşmasız karar, 4 saat içinde uygulama | Her URL ayrı ayrı belirtilmelidir |
Aynı içerik başka adreslerde yeniden yayınlanırsa yeni dava gerekmez; elinizdeki kararla Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne müracaat yeterlidir. Ayrıca adınızın karara konu adreslerle arama motorlarında ilişkilendirilmemesi ayrıca talep edilebilir.
Ayrıntılar için: İnternetten İçerik Kaldırma ve Erişimin Engellenmesi 2026.
Hangi Suçlar Gündeme Gelir?
| Fiil | Suç | Şikâyet |
|---|---|---|
| Onur ve saygınlığı rencide eden somut isnat veya sövme | Hakaret (TCK m.125) | Şikâyete bağlı — 6 ay |
| İşlemediğini bildiği bir suçu isnat etme | İftira (TCK m.267) | Resen soruşturulur |
| Özel hayata ilişkin görüntü/ses/bilginin ifşası | Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134) | Şikâyete bağlı |
| Kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi/yayılması | TCK m.135-136 | Resen soruşturulur |
| Zarar verileceği söylenerek korkutma | Tehdit (TCK m.106) | Duruma göre |
| ”Paylaşmayayım, karşılığında…” denmesi | Şantaj (TCK m.107) | Resen soruşturulur |
İnternette alenen işlenen hakarette ceza artırılır (TCK m.125/4). Sosyal medya paylaşımlarının ceza boyutu için sosyal medyada hakaret suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Eleştiri mi, hakaret mi?
Karşı tarafın en sık savunması “ben sadece eleştirdim” olur. Ayrım şuradadır: eleştiri bir davranışı veya işi değerlendirir; hakaret ise kişinin onur ve saygınlığını hedef alan somut isnat ya da sövme içerir. Sert ve rahatsız edici ifadeler tek başına suç oluşturmayabilir.
İsnadın gerçek olduğu iddia ediliyorsa, kanunda gösterilen hâllerde ispat hakkı gündeme gelir (TCK m.127); ispat edilemeyen isnat, ayrıca iftira boyutuna taşınabilir.
Tazminat: Neyi, Ne Zamana Kadar İsteyebilirsiniz?
Kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişi Türk Medeni Kanunu m.25 uyarınca; saldırının durdurulmasını, hukuka aykırılığın tespitini, kararın yayımlanmasını ve maddi-manevi tazminat isteyebilir.
| Konu | Ölçüt |
|---|---|
| Manevi tazminat | İhlalin ağırlığı, yayılma alanı, yayında kalma süresi, kusur derecesi, tarafların ekonomik durumu |
| Maddi tazminat | İptal edilen sözleşme, kaybedilen iş, tedavi gideri gibi belgelenen zararlar |
| Zamanaşımı | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl; fiil suç ise ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre (TBK m.72) |
Tüzel kişiler (şirketler) bakımından ticari itibara yönelik saldırılarda ayrıca haksız rekabet hükümleri gündeme gelir.
Süreci Zayıflatan Beş Hata
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Delil almadan platforma şikâyet etmek | İçerik silinir, elinizde kayıt kalmaz |
| Cevap yazmak, tartışmaya girmek | Yayılma artar, karşılıklı hakaret iddiası doğar |
| Altı aylık şikâyet süresini kaçırmak | Hakaret bakımından ceza yolu kapanır |
| Yalnızca kaldırmayla yetinmek | İçerik başka hesapta yeniden çıkar, zarar giderilmez |
| URL yerine ekran görüntüsü göndermek | Başvuru işleme konulmaz veya karar uygulanamaz |
Sonuç
İnternetteki karalama dosyalarında sonucu belirleyen üç şey var: delilin doğru alınması, doğru yolun seçilmesi ve sürelerin kaçırılmaması. Bu üçü sağlandığında içerik çoğu zaman günler içinde kaldırılabiliyor; sağlanmadığında ise aylar sonra elde belge bile kalmıyor.
Hakkınızda yayınlanan bir içerik için ne yapılabileceğini değerlendirmek isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- 5651 sayılı Kanun m.9 (içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi), Ek m.4 (sosyal ağ sağlayıcının Türkiye temsilcisi) — mevzuat.gov.tr
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73 (şikâyet süresi), m.106, m.107, m.125, m.127, m.134-136, m.267
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.24-25 (kişilik hakkının korunması)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.58 (manevi tazminat), m.72 (zamanaşımı)
Bu Makalede Geçen Hukuki Terimler
Av. Kazım İsmail Kazdal
Kurucu Avukat
İstanbul Barosu Sicil No: 75389
İlk ve orta öğrenimini Rize'de tamamlamış, 2009 yılında lise eğitiminden mezun olmuştur. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Tarih Öğretmenliği Bölümünü kazanmış, 2015 yılında bu bölümden mezun olmuştur. İkinci üniversite eğitimi kapsamında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görmüş ve 2019 yılında hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi diplomasını da almıştır. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra kendi hukuk bürosunu kurarak serbest avukatlık faaliyetlerine başlamıştır. Başta özel hukuk alanları olmak üzere, mesleki çalışmalarını titizlik ve çözüm odaklılık ilkesiyle sürdürmektedir.