Konu Özeti
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, murisin 104 parça taşınmazını ikinci eşi ve çocuklarına devretmesine ilişkin davada, ehliyetsizlik ve muris muvazaası iddialarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğine, tapu ve tedavül kayıtları getirtilmeden bağımsız bölüm numaralarının bildirilmesi için kesin süre verilmesinin hukuka aykırı olduğuna ve tefrik kararının isabetsiz olduğuna hükmetmiştir.
Kararın Önemi
Bu karar, çok sayıda taşınmazın devrinde ehliyetsizlik ve muris muvazaası iddialarının birlikte incelenmesi gerektiğini, mahkemenin tapu kayıtlarını re'sen araştırma yükümlülüğünü ve kesin süre uygulamasının sınırlarını ortaya koyan kapsamlı bir içtihattır.
Kararın Önemi
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 08.12.2025 tarihli bu kararı, gayrimenkul hukukunun en karmaşık davalarından birini ele almaktadır: Murisin çok sayıda taşınmazını belirli mirasçılarına devretmesinde hem ehliyetsizlik hem de muvazaa iddiasının birlikte ileri sürülmesi.
Karara konu olayda, mirasbırakan babanın ilk eşinden olan kızı, babasının 104 parça taşınmazını ikinci eşi ve ikinci eşinden olan çocuklarına satış suretiyle temlik ettiğini, gerçek amacın bağışlama olduğunu ve murisin temyiz kudretinden yoksun olduğunu ileri sürmüştür.
Hukuki Değerlendirme
Yargıtay, yerel mahkeme ve bölge adliye mahkemesi kararlarını bozarak şu ilkeleri ortaya koymuştur:
1. Araştırma yükümlülüğü: Mahkeme, dava konusu taşınmazların ilk tesis ve tedavülünden itibaren tüm kayıtlarını (resmi senetler, kütük sayfaları, imar cetvelleri) güncel tapu kayıtlarıyla irtibat sağlanacak şekilde eksiksiz olarak getirtmelidir. Davacıdan bağımsız bölüm numaralarını bildirmesi, kök tapu kayıtları gelmeden beklenemez.
2. Ehliyetsizlik incelemesinin önceliği: TMK m.9, 13 ve 15 uyarınca, ayırt etme gücü bulunmayan kişinin yaptığı işlemler geçersizdir. Ehliyetsizlik iddiası öncelikle incelenmeli, murisin ehliyetli olduğu saptanırsa muvazaa iddiasına geçilmelidir.
3. Adli Tıp Kurumu raporu: Ehliyetsizlik değerlendirmesi teknik bilgi gerektirdiğinden, Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulundan rapor alınması zorunludur. Tedavi kayıtları, hasta gözlem kağıtları ve film grafileri eksiksiz getirtilmelidir.
4. Tefrik kararının isabetsizliği: İddiaların ve murisin aynı olduğu, tüm taşınmazların birlikte değerlendirilmesi gerektiği hallerde tefrik kararı verilmesi hatalıdır.
5. Muris muvazaası kriterleri: 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İBK uyarınca, mirasbırakanın asıl iradesinin ortaya çıkarılmasında yöre gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimler, davalının alım gücü, bedel ile gerçek değer farkı ve beşeri ilişkiler değerlendirilmelidir.
Uygulamada Etkisi
Bu karar, gayrimenkul davaları pratiğinde şu sonuçları doğurmaktadır:
- Ehliyetsizlik ve muvazaa iddiaları birlikte ileri sürülebilir; mahkeme önce ehliyetsizliği incelemelidir
- Çok sayıda taşınmazın devri söz konusu olduğunda tüm taşınmazlar birlikte değerlendirilmelidir
- Davacıdan tapu kayıtları getirtilmeden bağımsız bölüm numarası istenmesi hukuka aykırıdır
- HMK m.31 uyarınca mahkemenin davacıya yardımcı olma yükümlülüğü vardır
Kaynak: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E.2025/5861, K.2025/5736, T.08.12.2025. Karar Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden doğrulanmıştır.
Av. Kazım İsmail Kazdal
Kurucu Avukat
İstanbul Barosu Sicil No: 75389
İlk ve orta öğrenimini Rize'de tamamlamış, 2009 yılında lise eğitiminden mezun olmuştur. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Tarih Öğretmenliği Bölümünü kazanmış, 2015 yılında bu bölümden mezun olmuştur. İkinci üniversite eğitimi kapsamında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görmüş ve 2019 yılında hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi diplomasını da almıştır. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra kendi hukuk bürosunu kurarak serbest avukatlık faaliyetlerine başlamıştır. Başta özel hukuk alanları olmak üzere, mesleki çalışmalarını titizlik ve çözüm odaklılık ilkesiyle sürdürmektedir.