MASAK’ın Kuruluşu ve Yapısı
MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu), suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanıyla mücadele amacıyla 1996 yılında 4208 sayılı Kanun ile kurulmuştur. 2006’da yürürlüğe giren 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ile kurumun yetki ve görev alanı genişletilerek uluslararası standartlara (FATF — Financial Action Task Force) uyum sağlanmıştır.
MASAK:
- Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı bir birimdir
- Doğrudan Bakan’a raporlama yapar
- Mali İstihbarat Birimi (FIU — Financial Intelligence Unit) statüsündedir
- Egmont Group’un üyesidir (mali istihbarat birimleri uluslararası ağı)
Temel Görevleri
MASAK’ın görevleri 5549 sayılı Kanun m.19 uyarınca:
- Şüpheli işlem bildirimlerini (ŞİB) toplamak ve analiz etmek
- Suç unsuru tespit ettiğinde Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu yapmak
- Aklama ve terörün finansmanı alanında politika belirleme ve mevzuat geliştirme
- Yükümlülerin denetimi ve idari para cezası uygulama
- Uluslararası iş birliği ve bilgi paylaşımı (özellikle Egmont Group)
- Hesap blokesi uygulama yetkisi
- FATF standartlarının Türkiye’de uygulanmasını koordine etmek
Bildirim Yükümlüleri
5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem bildirimi (ŞİB) yapmakla yükümlü olanlar:
- Bankalar ve katılım bankaları
- Sigorta şirketleri, emeklilik şirketleri
- Sermaye piyasası aracı kurumları
- Noterler, avukatlar (belirli işlemlerde — örneğin gayrimenkul satışı)
- Serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler
- Kıymetli maden ve taş alım satımıyla uğraşanlar (kuyumcular)
- Kripto varlık hizmet sağlayıcıları (2021 sonrası eklendi)
- Posta hizmeti sağlayıcıları, kargo şirketleri (sınırlı)
- Gayrimenkul danışmanlığı yapan kişi ve kurumlar (yüksek değer eşiği üstü)
- Tasarruf finansman şirketleri
Bu yükümlülükleri ihlal eden kuruluşlara idari para cezası uygulanır; tekrar halinde faaliyet izni iptal edilebilir.
Şüpheli İşlem Türleri
MASAK’a bildirim gerektirebilen şüpheli işlemler:
- Hızlı ve büyük miktarlı transferler: Kısa sürede çok sayıda farklı kişiden gelen para
- İBAN kiralanması: Başkasının adına hesap açılması veya kullandırılması
- Yüksek değerli nakit işlemler: Kanuni eşikleri aşan
- Off-shore hesap işlemleri
- Terör örgütleriyle bağlantılı şüpheli kişi veya kurumlarla işlemler
- Kripto varlık işlemleri (büyük miktarda dönüşüm)
- Sahte fatura veya sahte ticaret belgeleriyle işlemler
- Hesap sahibinin gelir profiline uymayan işlemler
Hesap Blokesi Yetkisi
MASAK, şüpheli bulunan hesaplara geçici bloke koyma yetkisine sahiptir:
- İdari bloke süresi: 7 iş günü (5549 s.K. m.19/A)
- Bu süre içinde MASAK suç duyurusunda bulunursa Cumhuriyet savcısı karar verir
- Savcılık kararıyla bloke süresi 30 güne kadar uzatılabilir
- Sonrasında mahkeme kararıyla uzun süreli el koyma kararı alınabilir
Bloke kararına karşı:
- İdari yargıda iptal davası açılabilir
- Mahkeme/savcılık kararı sonrası ceza muhakemesinde itiraz hakkı
İlgili Suçlar
MASAK’ın görev alanı şu suçlarla doğrudan bağlantılıdır:
- Suç gelirlerinin aklanması (TCK m.282)
- Terörün finansmanı (3713 sayılı Kanun)
- Vergi kaçakçılığı (213 sayılı VUK)
- Sahte fatura, naylon fatura suçları
- Tefecilik (TCK m.241)
- İBAN kiralama / hesap kullandırma
- Yasadışı bahis
- Bilişim dolandırıcılığı (büyük tutarlı)
- Kripto dolandırıcılığı
2025-2026 Güncel Verileri
2025 verilerine göre MASAK:
- ~1 milyon kişi hakkında şüpheli işlem bildirimi
- 329.000+ dosya analiz
- Yükümlülük ihlalleri nedeniyle ~3,6 milyar TL idari para cezası
- Kripto varlık alanında ciddi artış: önemli sayıda hesap blokesi
Vatandaş İçin Pratik Uyarılar
MASAK incelemesine maruz kalmamak için:
- Hesap kiralamayın, başkasına IBAN kullandırmayın
- Kaynağı belirsiz büyük transferleri kabul etmeyin
- Kripto varlık alım satımlarını kayıt altında ve düzenlenmiş platformlardan yapın
- Şüpheli işlem fark ederseniz bankaya bildirin
- Hesabınız blokelenirse avukat aracılığıyla acilen itiraz yoluna başvurun