Adı veya soyadı, kişinin en temel kişilik haklarından biridir. Ancak alay konusu olan, benimsenmeyen, dini/siyasi çağrışım yapan ya da kişinin uzun süredir başka bir adla tanınması nedeniyle gerçeği yansıtmayan adlar, günlük hayatta ciddi mağduriyetler doğurabilir. Türk hukuku bu durumda kişiye adını değiştirme imkânı tanır; ancak bunun belirli bir usulü ve şartı vardır. Bu rehberde isim ve soyisim değiştirme davasını TMK m.27 çerçevesinde, 2026 yılı güncel uygulamasıyla ele alıyoruz.
Kısaca: Ad değiştirme yalnızca haklı sebebe dayanılarak hâkimden istenebilir (TMK m.27). 2026 itibarıyla e-Devlet/idari yol yoktur; dava şarttır. Görevli mahkeme Asliye Hukuk, yetkili mahkeme yerleşim yeri mahkemesidir; Nüfus Müdürlüğü hasım, Cumhuriyet savcısı ilgili olarak yer alır. Süreç uygulamada genelde 2-3 ay sürer, bazen tanık gerekmez. Kişi, ayrı haklı sebeplerle birden fazla kez adını değiştirebilir. Karar kesinleşince değişiklik Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur (2024 değişikliği).
İsim Değiştirme Bir Bakışta
Yasal Dayanak: TMK m.27
Adın değiştirilmesinin temel dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 27. maddesidir:
Madde iki temel ilkeyi ortaya koyar: ad değişikliği haklı sebep gerektirir ve yalnızca mahkeme kararıyla gerçekleşir. Ayrıca ad değişmekle kişinin medeni hâli, yaşı ve soybağı gibi kişisel durumu değişmez.
🆕 2024 güncellemesi: TMK m.27’nin ikinci fıkrası 14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir. Buna göre ad değişikliği kararı, eski uygulamadaki yerel gazete ilanı yerine Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur; ilanda mahkeme, karar tarihi, esas-karar numarası ve kişinin önceki/yeni ad-soyadı yer alır.
Haklı Sebep Nedir? (Uygulamadaki Örnekler)
Kanun “haklı sebep” kavramını tanımlamaz; bunu somut olaya göre hâkim takdir eder. Yargıtay uygulamasında haklı sebep kabul edilen başlıca hâller:
- Alay konusu olma / mağduriyet: İsmin gülünç olması, olumsuz çağrışım yapması veya günlük hayatta zorluk yaratması
- Farklı adla tanınma: Kişinin aile ve sosyal çevresinde uzun süredir başka bir adla bilinmesi
- Kullanılmayan / benimsenmeyen isim: Nüfustaki adın hiç kullanılmaması
- Dini veya siyasi çağrışım: İsmin kişinin tercih etmediği bir dini/siyasi anlam taşıması
- Yazım / imla sorunu: Adın yazımının anlam bozukluğuna yol açması
- Psikolojik yük: Ailevi veya çevresel sebeplerle ismin kişide olumsuz etki yaratması
Dava Süreci ve Görevli Mahkeme
İsim değiştirme, çekişmesiz yargı işi niteliğinde olup şu şekilde ilerler:
- Görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi
- Yetkili mahkeme: Davacının yerleşim yeri (ikametgâh) mahkemesi
- Taraflar: Nüfus Müdürlüğü hasım gösterilir; Cumhuriyet savcısı da davada ilgili sıfatıyla yer alır
- İspat: Haklı sebep her türlü delille ispatlanabilir — tanık beyanı, iş/okul kayıtları, yazışmalar, sosyal çevrede kullanılan adı gösteren belgeler
Süreç uygulamada genellikle 2-3 ay içinde tamamlanır. Haklı sebebin belgelerle güçlü biçimde ortaya konduğu dosyalarda tek celsede karar verilebilir; bazı hâllerde tanık dinlenmesine dahi gerek kalmaz.
Soyisim (Soyadı) Değiştirme
Soyadı da, ad gibi haklı sebebe dayanılarak Asliye Hukuk Mahkemesinde açılacak dava ile değiştirilebilir; usul büyük ölçüde aynıdır. Olumsuz çağrışım yapan, alay konusu olan veya kişiyi mağdur eden soyadları için dava açılabilir.
Buna karşılık evlenme veya boşanma sebebiyle ortaya çıkan soyadı değişiklikleri dava konusu değildir; bunlar doğrudan nüfus işlemiyle gerçekleştirilir.
Birden Fazla Kez İsim Değiştirme
TMK m.27 isim değiştirme sayısına bir sınır getirmemiştir. Kişi, her talebin ayrı bir haklı sebebe dayanması koşuluyla adını birden fazla kez değiştirebilir. Ancak ikinci ve sonraki taleplerde mahkeme, hakkın kötüye kullanılmadığından emin olmak için haklı sebebi daha titizlikle inceler.
Karardan Sonra: Kayıtların Güncellenmesi
Karar kesinleştikten sonra:
- Değişiklik nüfus siciline işlenir ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur
- Yeni ada göre kimlik kartı çıkarılır
- Diploma, tapu, banka hesapları, SGK, ehliyet gibi kayıtlar için ilgili kurumlara başvurularak güncelleme yapılır
Unutulmamalıdır ki ad değişmekle kişisel durum değişmez: medeni hâl, yaş ve soybağı aynen korunur. Adın değiştirilmesinden zarar gören kişi, durumu öğrendiği günden itibaren bir yıl içinde kararın kaldırılmasını dava edebilir (TMK m.27/son).
Sık Sorulan Sorular
İsim değiştirme e-Devlet'ten yapılabilir mi?
İsim değiştirmek için haklı sebep şart mı?
İsim değiştirme davası hangi mahkemede açılır?
İsim değiştirme davası ne kadar sürer?
Birden fazla kez isim değiştirilebilir mi?
Soyadı (soyisim) değiştirilebilir mi?
İsim değişince kimlik, diploma ve sicil kayıtları ne olur?
Sonuç
İsim ve soyisim değiştirme, kişinin haklı bir sebebe dayanması hâlinde Türk hukukunun tanıdığı bir haktır. Ancak bu hak, yalnızca Asliye Hukuk Mahkemesinde açılacak bir dava ile kullanılabilir; 2026 itibarıyla e-Devlet veya idari başvuru yolu bulunmamaktadır. Haklı sebebin doğru belirlenmesi ve güçlü delillerle desteklenmesi, sürecin hızlı (çoğu zaman 2-3 ay) ve olumlu sonuçlanmasında belirleyicidir.
İsim veya soyisim değişikliği düşünüyorsanız, haklı sebebinizin yeterliliğini ve delil durumunuzu bir aile hukuku avukatıyla değerlendirmeniz, dilekçenizin ve duruşma hazırlığınızın eksiksiz olmasını sağlar. Duruşma sürecine hazırlık için duruşmaya nasıl hazırlanılır rehberimize de bakabilirsiniz.
Bu Makalede Geçen Hukuki Terimler
Av. Kazım İsmail Kazdal
Kurucu Avukat
İstanbul Barosu Sicil No: 75389
İlk ve orta öğrenimini Rize'de tamamlamış, 2009 yılında lise eğitiminden mezun olmuştur. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Tarih Öğretmenliği Bölümünü kazanmış, 2015 yılında bu bölümden mezun olmuştur. İkinci üniversite eğitimi kapsamında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görmüş ve 2019 yılında hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi diplomasını da almıştır. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra kendi hukuk bürosunu kurarak serbest avukatlık faaliyetlerine başlamıştır. Başta özel hukuk alanları olmak üzere, mesleki çalışmalarını titizlik ve çözüm odaklılık ilkesiyle sürdürmektedir.