Konu Özeti
Danıştay 10. Dairesi; il sağlık müdürlüğünde görevli kamu avukatlarının, tanıtım ihlallerini değerlendiren **Sağlıkta Bilgilendirme Tanıtım Faaliyetleri İl Değerlendirme Komisyonu'nda** görevlendirilmesini öngören düzenlemenin iptali istemini reddetmiş; **komisyonda görev alacak personeli belirlemede idarenin takdir yetkisi** bulunduğunu ve kamu avukatlarının bu komisyonlarda görevlendirilmesinin **kamu yararına uygun** olduğunu belirtmiştir. Karar, 1219 ve 3359 sayılı Kanunlar ile 1 sayılı CBK'ya dayanarak **Bakanlığın sağlık tanıtımı alanındaki düzenleme, denetim ve yaptırım yetkisini** açıkça teyit etmektedir.
Kararın Önemi
Karar iki nedenle kritiktir: (1) Yönetmeliğin omurgası olan **komisyon eliyle denetim modeli** Danıştay denetiminden geçmiştir; (2) Gerekçede 1219 sayılı Kanun m.24'teki asırlık reklam yasağına ve Bakanlığın geniş düzenleme yetkisine yapılan vurgu, 12.11.2025 tarihli yeni Yönetmeliğe karşı açılacak davalarda Bakanlık lehine emsal oluşturacak niteliktedir.
Olayın Özeti
Kayseri İl Sağlık Müdürlüğü Hukuk ve Muhakemat Birimi’nde görev yapan kamu avukatları; 29.07.2023 tarihli ve 32263 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik’in 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “var ise Müdürlükte görevli bir avukat, bulunmaması halinde ilde kamuda görevli bir avukat” ibaresinin iptalini istemiştir. Davacılara göre 659 sayılı KHK’da kurum avukatlarının görevleri sınırlı sayıda belirlenmiştir ve komisyon üyeliği bu kapsamda değildir.
Danıştay Savcısı, avukatlık hizmetleri sınıfının görevlerinin tahdidi olduğu gerekçesiyle iptal yönünde görüş bildirmiş; Daire ise aksi yönde karar vermiştir.
Danıştay 10. Dairesi Değerlendirmesi
1. Bakanlığın Düzenleme Yetkisinin Teyidi
Daire; 1219 sayılı Kanun m.24 (hekimlerin yalnızca adres, muayene saati ve uzmanlık ilanı verebileceği, diğer her türlü reklamın yasak olduğu) ve m.40 (diş hekimleri yönünden aynı yasak), 3359 sayılı Kanun m.9/c ve 1 sayılı CBK m.355 ve m.508 hükümlerini birlikte değerlendirerek; davalı Bakanlığın, sağlık meslek mensupları ve sağlık kuruluşlarının “tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerine ilişkin temel ilke ve ölçütlerin belirlenmesine, bu faaliyetlerin denetlenmesine ve uygulanacak yaptırımlara ilişkin usul ve esaslara yönelik düzenleme yapma yetkisi bulunduğunun açık olduğunu” belirtmiştir.
2. Komisyon Üyeliğinde İdarenin Takdir Yetkisi
Mevzuatta, komisyonda görevlendirilecek memurların hizmet sınıflarına ilişkin bir ayrım bulunmamaktadır; komisyonda görev alacak personeli belirleme hususunda idarenin takdir yetkisi vardır. 659 sayılı KHK’daki görev tanımı, Bakan tarafından verilen ve görevle bağdaşmayan yönü bulunmayan diğer görevlerin yapılmasına engel değildir.
3. Kamu Yararı Vurgusu
Komisyon, tanıtım faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunu değerlendirdiğinden, “kadrolu olarak görev yapan avukatların bu komisyonlarda görevlendirilmesinin kamu yararına uygun olduğu noktasında tereddüt bulunmamaktadır.” Aksi kabul, diğer hizmet sınıflarındaki kamu görevlilerinin de komisyon görevlerinden imtina arayışına girmesine yol açabilir.
Sonuç
Dava oy birliğiyle reddedilmiş; karara karşı İDDK’ya temyiz yolu açık bırakılmıştır.
Hukuki Sonuçlar ve Pratik Çıkarımlar
- Komisyon modeli yargı denetiminden geçmiştir. İl Değerlendirme Komisyonu’nun oluşumuna ilişkin itirazlar bu kararla büyük ölçüde kapanmıştır; 2025 Yönetmeliği’nde avukatın konumu zaten oy hakkı olmayan istişari danışmanlığa dönüştürülmüştür.
- Bakanlığın yetkisine yönelik genel itirazların başarı şansı düşüktür. Gerekçedeki kapsamlı yetki analizi, yeni Yönetmeliğe açılacak davalarda Bakanlık savunmasının iskeletini oluşturur; iptal stratejisi tek tek hükümlerin ölçülülüğü üzerine kurulmalıdır.
- 1219 m.24 hâlâ canlı bir normdur. 1928 tarihli reklam yasağı, sosyal medya çağındaki düzenlemelerin de anayasal-yasal temelini oluşturmaya devam etmektedir.
Pratik Tavsiyeler
Sağlık Meslek Mensupları ve Kuruluşlar İçin
- Komisyon kararına dayanan yaptırımlarda iptal davası açarken, komisyonun oluşumuna değil; somut değerlendirmenin gerekçesine, delillerin niteliğine ve ölçülülüğe odaklanın.
- Yaptırım işleminin tebliğinden itibaren İYUK m.7’deki 60 günlük dava süresini kaçırmayın.
Meslek Kuruluşları İçin
- Düzenleyici işlem davalarında her hüküm için menfaat bağını ve hukuka aykırılık sebebini ayrı ayrı ortaya koyun; aynı Yönetmeliğe karşı açılan davalarda dilekçeler bu eksiklik nedeniyle usulden reddedilmiştir (Danıştay 10. D, E.2023/5374-K.2023/5210; E.2023/6571-K.2023/9112).
İlgili Mevzuat
- 1219 sayılı Kanun m.24, m.40: Hekim ve diş hekimlerinin ilan/reklam yasağı.
- 3359 sayılı Kanun m.9/c: Bakanlığın yönetmelikle düzenleme yetkisi.
- 1 sayılı CBK m.355/1-e: Sağlık hizmetlerinde uyum denetimi ve yaptırım uygulama görevi.
- 659 sayılı KHK m.4: Hukuk birimlerinin görevleri.
Av. Kazım İsmail Kazdal
Kurucu Avukat
İstanbul Barosu Sicil No: 75389
İlk ve orta öğrenimini Rize'de tamamlamış, 2009 yılında lise eğitiminden mezun olmuştur. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Tarih Öğretmenliği Bölümünü kazanmış, 2015 yılında bu bölümden mezun olmuştur. İkinci üniversite eğitimi kapsamında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görmüş ve 2019 yılında hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi diplomasını da almıştır. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra kendi hukuk bürosunu kurarak serbest avukatlık faaliyetlerine başlamıştır. Başta özel hukuk alanları olmak üzere, mesleki çalışmalarını titizlik ve çözüm odaklılık ilkesiyle sürdürmektedir.