Konu Özeti
Danıştay İDDK; Uluslararası Sağlık Turizmi Yönetmeliği'ne karşı açılan davada 10. Dairenin ret kararını onamıştır. Karara göre **uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi** zorunluluğu, aracı kuruluş rejimi ve **'sağlık alanında reklam izni verilmeyip yalnızca bilgilendirme-tanıtım yetkisi tanınması, Türkçe ve yurt içine yönelik talep oluşturacak tanıtımın yasaklanması'** hukuka uygundur. Kişisel sağlık verilerinin merkezi sisteme aktarılması yönünden ise KVKK temelli **karşı oy** yazılmıştır.
Kararın Önemi
Karar, sağlık turizmi alanındaki düzenleyici mimarinin (yetki belgesi + aracı kuruluş + tanıtım sınırları) en üst idari yargı denetiminden geçtiğini gösterir. 'Reklam yasak, bilgilendirme serbest' formülünün ve **yurt içine/Türkçe tanıtım yasağının** hukuka uygunluğu İDDK düzeyinde tescillenmiştir; 2025 tarihli Tanıtım Yönetmeliği'nin sağlık turizmi rejimi de aynı ilkeler üzerine kuruludur. Sağlık verilerinin merkezi aktarımına ilişkin karşı oy, KVKK uyuşmazlıklarında savunma argümanı olarak ayrıca değerlidir.
Olayın Özeti
Davacı meslek birliği; 13.07.2017 tarihli ve 30123 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik’in tamamının yetki yönünden, ayrıca yetki belgesi zorunluluğu, aracı kuruluşlar, destek hizmetleri, merkezi veri kaydı, uluslararası sağlık turizmi birimi ve tanıtım-bilgilendirme hükümlerinin iptalini istemiştir. Davacıya göre düzenleme; asli düzenleme yetkisini aşmakta, hekim-hasta arasında yasak olan simsarlığı resmîleştirmekte ve hasta mahremiyetine aykırı hükümler içermektedir.
Danıştay 10. Dairesi 17.03.2022 tarih ve E.2019/7111, K.2022/1417 sayılı kararıyla davayı reddetmiş; İDDK temyiz istemini inceleyerek kararı onamıştır.
Danıştay Değerlendirmesi (Onanan Daire Kararının Gerekçeleri)
1. Yetki Belgesi Zorunluluğu Hukuka Uygun
Sağlık turizmi alanında faaliyet göstermek isteyen sağlık tesisi ve aracı kuruluşların, mevcut ruhsat/izinlerine ek olarak uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi almasını ve belgesiz faaliyetin durdurulmasını öngören kural; alanın kontrol altına alınması, kaliteli hizmet sunumu ve denetimde somut kriter sağlanması amaçlarına hizmet eder; kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık yoktur.
2. Aracı Kuruluş Rejimi Simsarlık Yasağına Aykırı Değil
6023 sayılı Kanun’daki aracılık yasağı, yurt içinde yerleşik Türk vatandaşlarına yönelik faaliyetleri kapsar. Yönetmelik ise yurt dışından gelen uluslararası sağlık turistlerine ilişkindir ve “Türkiye sınırları içerisinde talep oluşturacak ve yurt içinde yerleşik Türk vatandaşlarına yönelik olacak şekilde aracılık hizmetlerinin yapılmasına izin vermez.” Bu nedenle kanuna aykırılık bulunmamaktadır.
3. Tanıtım ve Bilgilendirme Sınırları (m.12)
Kararın sağlık tanıtım hukuku açısından en önemli bölümü: Yönetmelik, sağlık tesisi ve aracı kuruluşa “sağlık alanında reklam yapma izni vermemekte, yalnızca bilgilendirme ve tanıtım yapma yetkisi tanımakta”; bu yetkinin sınırlarını yetkili olunmayan/ruhsatta kayıtlı olmayan hizmetler, mesleki ve etik kurallara aykırı, yanlış-yanıltıcı ve yurt içindeki vatandaşlar için talep oluşturmaya yönelik bilgilerin yasaklanması suretiyle çizmektedir. Tanıtımın yetkili sağlık meslek mensuplarınca yapılması zorunluluğu ve Türkçe tanıtım yasağı da hukuka uygundur.
4. Merkezi Veri Sistemi ve KVKK
Sağlık verilerinin Bakanlık merkezi sistemine kaydı; 3359 sayılı Kanun m.3/f ve 663 sayılı KHK m.47’deki kayıt-bildirim sistemi kurma yetkisine dayanır. KVKK Kurulunca “yeterli önlemler”in henüz belirlenmemiş olması, diğer idarelerin düzenleme yapmasına engel değildir.
5. Karşı Oy (m.5/6 Yönünden)
Karşı oy yazan üyeler; sağlık verisi gibi özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde KVKK m.6/4 uyarınca Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin şart olduğunu; atıf yapılan Kişisel Sağlık Verileri Yönetmeliği’nin Kurul görüşü alınmadan çıkarıldığını belirterek m.5/6’nın iptali gerektiği görüşünü savunmuştur.
Hukuki Sonuçlar ve Pratik Çıkarımlar
- Yetki belgesi olmadan sağlık turizmi faaliyeti yürütülemez; belgesiz faaliyet durdurma yaptırımıyla karşılaşır.
- “Reklam yasak, bilgilendirme serbest” formülü İDDK onayından geçmiştir. 12.11.2025 tarihli yeni Tanıtım Yönetmeliği’ne karşı açılacak davalarda da Danıştay’ın benzer bir yetki-kamu yararı analizi yapması beklenir.
- Yurt içine/Türkçe tanıtım yasağı sağlık turizminin yapısal kuralıdır; sosyal medya hedefleme ayarları bu çerçevede hukuki zorunluluktur.
- KVKK karşı oyu, merkezi veri aktarımına ilişkin uyuşmazlıklarda ve bireysel başvurularda dayanak olarak kullanılabilir.
Pratik Tavsiyeler
Sağlık Tesisi ve Aracı Kuruluşlar İçin
- Yetki belgenizi alın ve internet sitenizde/sosyal medya hesaplarınızda yayımlayın.
- Tanıtım içeriklerinde ruhsatınızda kayıtlı olmayan hizmetlere yer vermeyin; içerikleri yetkili sağlık meslek mensubu üzerinden kurgulayın.
- Yurt dışı hedefli kampanyalarda Türkiye lokasyonunu ve Türkçeyi hedeflemeden kaçının; ayar kayıtlarını denetime karşı saklayın.
Hasta ve İlgili Kişiler İçin
- Sağlık turizmi hizmeti alırken kuruluşun yetki belgesini sorgulayın.
- Sağlık verilerinizin merkezi sisteme aktarımına ilişkin aydınlatma metinlerini isteyin; ihlal hâlinde KVKK şikâyet yolu açıktır.
İlgili Mevzuat
- 3359 sayılı Kanun m.3/f, m.9/c: Kayıt-bildirim sistemi ve Bakanlığın düzenleme yetkisi.
- 663 sayılı KHK m.47: Sağlık verilerinin işlenmesi ve merkezi sistem.
- 6023 sayılı Kanun: TTB ve aracılık yasağının kapsamı.
- 6698 sayılı KVKK m.6: Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları.
- Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik (RG 13.07.2017-30123; hâlen yürürlükteki rejim: RG 26.04.2025-32882).
Av. Kazım İsmail Kazdal
Kurucu Avukat
İstanbul Barosu Sicil No: 75389
İlk ve orta öğrenimini Rize'de tamamlamış, 2009 yılında lise eğitiminden mezun olmuştur. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Tarih Öğretmenliği Bölümünü kazanmış, 2015 yılında bu bölümden mezun olmuştur. İkinci üniversite eğitimi kapsamında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görmüş ve 2019 yılında hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi diplomasını da almıştır. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra kendi hukuk bürosunu kurarak serbest avukatlık faaliyetlerine başlamıştır. Başta özel hukuk alanları olmak üzere, mesleki çalışmalarını titizlik ve çözüm odaklılık ilkesiyle sürdürmektedir.