Detaylı Açıklama
Beyaza imza kavramı, hukuki bir belgenin tam metni hazırlanmadan önce sadece imzanın atılması durumunu ifade eder. Sonradan boş bırakılan kısımların kim tarafından, ne zaman ve hangi iradeyle doldurulduğu önemli hukuki sorunlar doğurur. Kira hukukunda en sık karşılaşılan beyaza imza problemleri tahliye taahhütnamelerinde, depozito makbuzlarında ve kira artış protokollerinde ortaya çıkar.
Beyaza imza kendiliğinden geçersiz değildir; ancak imza atan kişi, sonradan doldurulan içeriğin gerçek iradesini yansıtmadığını ispat ederse belge geçersiz hale gelir. İspat yükü, beyaza imza iddiasında bulunan tarafa aittir.
Hukuki Dayanak ve Uygulama
TBK m.27 hükmü kısmi butlan ilkesi çerçevesinde, iradesi bulunmayan kısmın geçersiz sayılmasına imkân tanır. HMK m.207 hükmü ise yazılı belgelere itiraz prosedürünü düzenler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 3. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre beyaza imza iddiası şu kriterlerle değerlendirilir:
Belgenin yazımı ile imzasının farklı zamanlarda yapıldığının ispatı (mürekkep analizi, yazı karakteri farkı), tarafların gerçek iradelerinin sözleşme imzası anında ne olduğu (tanık beyanları, sözleşmenin diğer maddeleri), kiracının imzayı atarken hangi koşullarda olduğu (baskı, yanıltma, aile durumu) ve kiraya verenin sonradan doldurma davranışının iyi niyetli olup olmadığı.
Adli bilişim incelemesinde mürekkep yaşı analizi, yazıtipi tutarsızlığı ve kalem farkı gibi teknik tespitler kritik delildir.
Sık Karşılaşılan Durumlar
Pratikte en sık görülen durumlar; kira sözleşmesi imzasıyla aynı gün veya kısa süre sonra tahliye taahhütnamesi alınması, taahhütnamenin sözleşme yenilemesi gerekçesiyle peşin alınması ve kiracının ekonomik baskı altında imza atması durumlarıdır. Yargıtay HGK, kira sözleşmesi imzasıyla aynı tarihli tahliye taahhütnamelerini “iradenin gerçekliği” açısından özellikle şüpheli kabul etmektedir. Bu nedenle kiraya verenler tahliye taahhüdü alırken makul bir süre geçirmeli; kiracılar ise asla beyaza imza atmamalıdır.