Detaylı Açıklama
Duruşma, mahkeme önünde tarafların yüz yüze geldiği, delillerin tartışıldığı ve yargısal faaliyetin icra edildiği oturumdur. Hukuk yargılamasında HMK hükümleri, ceza yargılamasında ise CMK hükümleri duruşma usulünü düzenler. Duruşmalar kural olarak herkese açık (aleni) yapılır; ancak genel ahlak veya kamu güvenliğinin gerektirdiği hallerde gizli duruşma kararı verilebilir.
Ceza yargılamasında duruşma, iddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma evresinin temel aşamasıdır. CMK m.191 uyarınca duruşma, sanığın kimlik tespiti ve iddianamenin okunmasıyla açılır. Doğrudanlık ve sözlülük ilkeleri gereği deliller duruşmada tartışılır ve hâkim kararını duruşmada edindigi kanaate göre verir.
Hukuki Süreç
Hukuk yargılamasında ön inceleme duruşması ve tahkikat duruşması olmak üzere farklı aşamalar bulunur. Ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, taraflar sulhe davet edilir. Tahkikat duruşmasında ise deliller toplanır, tanıklar dinlenir ve bilirkişi raporları incelenir.
Ceza yargılamasında duruşma sırası şu şekildedir: iddianamenin okunması, sanığın sorgusu, delillerin ortaya konması, tanıkların dinlenmesi, mütalaa ve son savunma. CMK m.216 gereği son söz hakkı daima sanığa aittir. Duruşma sonunda mahkeme ya hükmünü açıklar ya da kararını tefhim eder.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Duruşmaya katılmamak ciddi sonuçlar doğurabilir. Hukuk davalarında HMK m.150 uyarınca iki tarafın da duruşmaya gelmemesi halinde dosya işlemden kaldırılır. Ceza davalarında ise sanığın duruşmaya gelmemesi halinde zorla getirilmesine veya tutuklama kararı verilmesine karar verilebilir. Duruşma gün ve saatinin takip edilmesi, hazırlıklı gelinmesi ve gerekli belgelerin hazır bulundurulması büyük önem taşır.