Detaylı Açıklama
Dava, kişilerin haklarını korumak veya ihlal edilen haklarını geri kazanmak amacıyla yargı mercilerine başvurmasıyla başlayan hukuki süreçtir. Türk hukuk sisteminde davalar genel olarak hukuk davaları ve ceza davaları olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. Hukuk davaları, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre yürütülürken; ceza davaları 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) çerçevesinde görülür.
Hukuk davalarında davalar; eda davası, tespit davası ve inşai dava olarak üçe ayrılır. Eda davası ile bir edimin yerine getirilmesi talep edilirken, tespit davasında bir hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğunun belirlenmesi istenir. İnşai dava ise mevcut bir hukuki durumun değiştirilmesi, kaldırılması veya yeni bir hukuki durumun yaratılması amacını taşır.
Hukuki Süreç
Dava açma süreci, dava dilekçesinin görevli ve yetkili mahkemeye verilmesiyle başlar. HMK m.119 uyarınca dava dilekçesinde; mahkemenin adı, davacı ve davalının bilgileri, dava konusu, maddi vakıalar, hukuki sebepler, deliller ve talep sonucu bulunmalıdır. Dava dilekçesinin mahkemeye kaydedilmesiyle dava açılmış sayılır ve harç ile gider avansının yatırılması gerekir.
Dava açıldıktan sonra mahkeme, davalıya dava dilekçesini tebliğ eder. Davalı, tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi sunma hakkına sahiptir. Ardından ön inceleme duruşması yapılarak tarafların sulh olup olmadığı araştırılır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Dava açmadan önce zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin kontrol edilmesi büyük önem taşır. Sürelerin geçirilmesi halinde dava hakkı kaybedilebilir. Ayrıca görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, davanın usulden reddedilmemesi açısından kritiktir. Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması da şarttır.