Konu Özeti
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi; ilk derece mahkemesinin başlangıçta **aydınlatma yükümlülüğünün ispatlanamadığı gerekçesiyle manevi tazminata hükmettiği** davada, bozma sonrası üniversite öğretim üyelerinden alınan heyet raporu ve **usulüne uygun cerrahi onam formu** karşısında; operasyonun güncel tekniğe uygun yapıldığı, gelişen tablonun kusura izafe edilemeyen klinik seyir olduğu ve hastanın onam formlarıyla usulünce bilgilendirildiği gerekçesiyle davanın reddini onamıştır.
Kararın Önemi
Karar, aydınlatılmış onamın iki yönlü işlevini gösterir: İlk derece mahkemesi onamın **ispatlanamadığı** dönemde manevi tazminata hükmetmiş; bozma sonrası **yasal koşulları taşıyan onam formunun** varlığı ortaya konunca dava tümden reddedilmiştir. Onam **ispat yükü hekimdedir** ve belgelenmiş onam + tıbbi standarda uygun müdahale birleşince komplikasyon sorumluluk doğurmaz. Karar ayrıca tıbbi zorunluluk içeren ameliyatlarda ilişkinin **vekâlet sözleşmesi** olarak nitelendirildiğini teyit eder.
Olayın Özeti
Davacı, idrar problemi nedeniyle 2012’de davalı özel hastaneye başvurmuş; doğuştan gelen distal hipospadias (idrar deliğinin penis ucu yerine daha aşağıda ve dar konumda olması) tanısıyla 26.12.2012’de ameliyat edilmiştir. Davacı; ameliyatta haberi ve onayı olmadan farklı bir idrar deliği açıldığını, eski deliğin kapatılmadığını, yeni delikte daralma geliştiğini ve operasyon sonucunda sağlığına kavuşamadığını ileri sürerek maddi ve manevi tazminat talep etmiştir. Davalılar; tüm bilgi ve risklerin anlatıldığını, hasta onam formu imzalatıldığını ve ameliyatın başarılı geçtiğini savunmuştur.
Yargılama Süreci — Onamın Kaderi Belirlediği Dava
- İlk karar (2015): Mahkeme, ATK 2. İhtisas Dairesi raporuyla hekime kusur izafe edilemeyeceğini saptamış; ancak “davalı tarafından aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğinin ispatlanamadığı” gerekçesiyle 7.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir.
- Bozma (Yargıtay kapatılan 13. HD, 2019): Davacının rapora itirazları karşılanmadan yetersiz bilirkişi raporuyla hüküm kurulamayacağı; üniversite öğretim üyelerinden oluşan uzman akademik heyetten denetime elverişli rapor alınması gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.
- Bozma sonrası karar: Üniversite öğretim üyelerinden alınan 27.11.2023 tarihli heyet raporunda operasyonun usulüne uygun yapıldığı, yasal koşulları taşıyan cerrahi onam formunun bulunduğu ve hekim kusuru olmadığı tespit edilmiş; dava tümden reddedilmiştir.
- Yargıtay 3. HD (2026): Ret kararı oy birliğiyle onanmıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Değerlendirmesi
1. Vekâlet Sözleşmesi Nitelendirmesi
Daire uyuşmazlığı, “vekâlet sözleşmesinden kaynaklanan, vekâlet görevini özenle ifa etme yükümlülüğüne aykırılık iddiasına dayalı tazminat istemi” olarak nitelendirmiştir. Tıbbi zorunluluk içeren müdahalelerde hekim-hasta ilişkisi vekâlet sözleşmesidir; hekim sonucu değil, özenli ifayı borçlanır (estetik müdahalelerdeki eser sözleşmesi nitelendirmesinin aksine).
2. Onamın İspatı ve Sonucu
Temyiz incelemesinde; “hastanın aydınlatılmış onam formları ile ameliyat süreci ve komplikasyonlar konusunda usulünce bilgilendirildiğinin anlaşılması” onamanın ilk gerekçesi olarak sayılmıştır. İlk derece mahkemesinin başlangıçta onam ispatlanamadığı için tazminata hükmettiği hatırlandığında; onam belgesinin varlığı ile yokluğu arasındaki fark, davanın kabulü ile reddi arasındaki farktır.
3. Komplikasyonun Doğal Seyri
Heyet raporuna göre; uygulanan snodgrass tekniği güncel ve kabul gören yöntemlerdendir; ameliyat sonrası gelişen yeni meatusta darlık ve eski meatusta kapanmama, “bu tür ameliyatlardan sonra ortaya çıkabilen, tıbbi kusur ya da ihmale izafe edilemeyen klinik tablonun doğal seyri”dir. Darlık için gerekli müdahaleler yapılmış; ancak hasta tedavisini başka merkezde sürdürmeyi tercih ederek hekimin takip imkânını ortadan kaldırmıştır.
4. Nedensellik Bağı Denetimi
Hastada sonradan gelişen polinöropati ve nöropsikiyatrik semptomlar ile ameliyat arasında nedensellik bağı kurulamadığı bildirilmiş; ATK raporu ile akademik heyet raporunun birbiriyle uyumlu olması, raporların hükme esas alınabilirliğini pekiştirmiştir.
Hukuki Sonuçlar ve Pratik Çıkarımlar
- Onam ispat yükü hekimde/hastanededir. Onam ispatlanamazsa, tıbbi kusur olmasa bile manevi tazminat sorumluluğu doğabilir (ilk derece kararının ilk hâli bunun kanıtıdır).
- Belgelenmiş onam + standarda uygun müdahale = komplikasyonda sorumsuzluk. İki koşul birlikte sağlandığında, istenmeyen sonuç “izin verilen risk” kapsamında kalır.
- Matbu form itirazı tek başına yetmez. Davacı formun matbu olduğunu ve risklerin yeterince açıklanmadığını ileri sürmüş; ancak heyet raporundaki “yasal koşulları taşıyan onam formu” tespiti karşısında bu itiraz sonuca etki etmemiştir.
- Hastanın tedaviyi terk etmesi aleyhine değerlendirilebilir. Önerilen düzeltici cerrahiyi reddedip başka merkeze geçen hastanın, hekimin takip imkânını kaldırması sorumluluk değerlendirmesinde dikkate alınmıştır.
Pratik Tavsiyeler
Hasta İçin
- Onam formunu imzalamadan okuyun, anlaşılmayan riskleri sordurun; size özgü risklerin yazılmasını isteyin.
- Komplikasyon gelişirse önerilen kontrol ve düzeltici tedavileri belgeli şekilde takip edin; tedaviyi terk etmek dava şansınızı zayıflatır.
Hekim ve Sağlık Kuruluşu İçin
- Onam formlarını işleme özgü risk listesiyle düzenleyin ve imza sürecini belgeleyin; onamın ispatı sizdedir.
- ATK ve akademik heyet raporlarının uyumu denetimde belirleyicidir; tıbbi kayıtların eksiksiz tutulması bu uyumun temelidir.
İlgili Mevzuat
- TBK m.502 vd.: Vekâlet sözleşmesi; vekilin talimat ve özen yükümlülüğü (m.506).
- HMK m.266 vd.: Bilirkişi incelemesi.
- Hasta Hakları Yönetmeliği m.15, 24, 26: Bilgilendirme ve rıza.
Av. Kazım İsmail Kazdal
Kurucu Avukat
İstanbul Barosu Sicil No: 75389
İlk ve orta öğrenimini Rize'de tamamlamış, 2009 yılında lise eğitiminden mezun olmuştur. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Tarih Öğretmenliği Bölümünü kazanmış, 2015 yılında bu bölümden mezun olmuştur. İkinci üniversite eğitimi kapsamında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görmüş ve 2019 yılında hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi diplomasını da almıştır. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra kendi hukuk bürosunu kurarak serbest avukatlık faaliyetlerine başlamıştır. Başta özel hukuk alanları olmak üzere, mesleki çalışmalarını titizlik ve çözüm odaklılık ilkesiyle sürdürmektedir.