İtiraz Nedir?
İtiraz, ceza muhakemesinde hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hallerde mahkeme kararlarına karşı başvurulan olağan bir kanun yoludur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 267 ila 271. maddeleri arasında itiraz usulü düzenlenmiştir. İtiraz, kararın hem maddi hem hukuki yönden yeniden incelenmesini sağlar. İstinaf ve temyizden farklı olarak itiraz, genellikle ara kararlara ve koruma tedbirlerine ilişkin kararlara karşı başvurulan bir yoldur.
İtiraz Usulü ve Süresi
CMK m.268 gereğince itiraz, ilgili kişinin kararı öğrendiği günden itibaren yedi gün içinde kararı veren mercie verilecek bir dilekçe ya da tutanağa geçirilecek bir beyanla yapılır. Kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme, itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse itirazı incelemeye yetkili olan üst mercie gönderir. Sulh ceza hâkimliği kararlarına yapılan itirazlarda, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa bir sonraki numaralı hâkimlik itirazı inceler.
İtiraz Edilebilecek Kararlar
İtiraz yoluna başvurulabilecek kararlar CMK’da açıkça belirtilmiştir. Tutuklama ve tutukluluğun devamı kararları, adli kontrol kararları, elkoyma kararları, iletişimin tespiti ve dinlenmesi kararları ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar itiraz edilebilecek başlıca kararlardandır. CMK m.270 uyarınca itirazı inceleyecek merci, yazılı cevap verebilmesi için itirazı karşı tarafa bildirebilir ve gerektiğinde Cumhuriyet savcısı ile sanığın görüşlerini alır.
Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar
İtiraz, kural olarak kararın yerine getirilmesini durdurmaz; ancak itirazı incelemeye yetkili merci, kararın icrasının geri bırakılmasına karar verebilir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz, CMK m.173 gereğince kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde yapılmalıdır. İtirazda süreye uyulması kritik önem taşır; süre geçirildikten sonra yapılan itirazlar reddedilir. Tutukluluk kararına itirazda ise tutuklunun müdafii olmasa bile resen atanmış müdafi aracılığıyla itiraz hakkı güvence altındadır.