Detaylı Açıklama
Siber dolandırıcılık, bilişim sistemleri, internet, banka veya kredi kurumları, sosyal medya, mobil uygulamalar veya elektronik haberleşme araçları kullanılarak gerçekleştirilen dolandırıcılık eylemlerinin genel terimidir. Klasik dolandırıcılığın (TCK m.157) bilişim/banka boyutuna evrilmiş hali olarak değerlendirilir.
Türkiye’de 2026 yılı verilerine göre, mal varlığına karşı işlenen toplam suçların yaklaşık %72,6’sını dolandırıcılık suçları oluşturmakta ve 156 binden fazla dolandırıcılık vakası kayda geçmektedir. Tahmini ekonomik kayıp 50 milyar TL üzerindedir.
Hukuki Dayanak ve Uygulama
Suç Türleri ve Cezaları
TCK m.158/1-f — Bilişim Sistemleri, Banka veya Kredi Kurumları Aracılığıyla Nitelikli Dolandırıcılık:
- Ceza: 4-10 yıl hapis + 5.000 güne kadar adli para cezası
- Görevli mahkeme: Ağır Ceza Mahkemesi
- Uzlaştırma kapsamı dışında
TCK m.245 — Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması:
- m.245/1: 3-6 yıl hapis + 5.000 güne kadar adli para cezası
- m.245/2: 3-7 yıl hapis (sahte kart üretme/satma)
- m.245/3: 4-8 yıl hapis (sahte kartla yarar sağlama)
TCK m.142/2-e — Bilişim Sistemleri Kullanılarak Hırsızlık (phishing):
- Ceza: 5-10 yıl hapis
- Şikayete tabi değildir, re’sen soruşturulur
- Zorunlu müdafi atanması gerekir (CMK m.150/3)
TCK m.244 — Bilişim Sistemine Girme:
- Ceza: 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası
- Verilerin bozulması/yok edilmesi halinde 6 ay-3 yıl
Siber Dolandırıcılık Yöntemleri
- Phishing (oltalama) — sahte web sitesi ile şifre çalma
- Vishing — sesli (telefon) yoluyla banka çalışanı taklidi
- Smishing — SMS yoluyla zararlı bağlantı/şifre alma
- Spoofing — IP adresi veya e-posta gönderici sahteciliği
- Deepfake yatırım — yapay zeka ile ünlü/siyasetçi taklidi video
- Romance scam — sahte aşk ilişkisi ile para sızdırma
- Sahte e-ticaret — ürün satmayan dolandırıcı siteler
- IBAN değiştirme — fatura/sipariş IBAN’ını araya girip değiştirme
- Kripto dolandırıcılığı — sahte borsalar, uydurma “yüksek getiri”
- 3D Secure kötüye kullanımı — sosyal mühendislikle kod alma
Müdahale Mekanizması: DOLUNAY
DOLUNAY Projesi ile siber dolandırıcılık vakalarında müdahale süresi 18 dakikaya indirilmektedir. Vatandaş ihbarı sonrasında IBAN’a bloke, GSM hattı kesme ve URL engelleme dakikalar içinde uygulanır.
Sık Karşılaşılan Durumlar
Pratikte en sık karşılaşılan siber dolandırıcılık varyasyonları şunlardır: WhatsApp üzerinden çocuk/akraba taklidi acil para istemi, sahte “TBMM/SGK/devlet” SMS’leriyle banka şifresi alma, sosyal medyada ünlü/influencer hesap çalma ve takipçilerden para isteme, e-ticarette ürün gönderilmediği halde para alma, sahte kargo bildirimleriyle kart bilgisi çalma, MASAK görevlisi kimliğiyle hesap dondurma tehdidi, phishing yoluyla 3D Secure kodu alma, IBAN değiştirme suistimali (özellikle inşaat ve ticari faturalarda), kripto “yatırım danışmanı” dolandırıcılığı ve sahte iş ilanlarıyla IBAN kiralama. Mağdur olunduğunda ilk 18 dakikada DOLUNAY veya 112 üzerinden ihbar, bankayı arayarak hesap dondurma, dijital delillerin (SMS, dekont, URL, ekran görüntüleri) saklanması ve en yakın kolluk birimine yazılı şikayet kritik adımlardır.