Detaylı Açıklama
Konut dokunulmazlığı, Anayasa m.21 ile güvence altına alınan temel haklardandır. Türk Ceza Kanunu m.116 hükmü, konutun veya eklentilerin sahibinin rızası dışında girilmesini ya da rıza ile girilse bile çıkma talebine rağmen kalınmasını suç olarak düzenler. Kira hukukunda bu suç özellikle ev sahibinin kiracıyı yıldırma amacıyla yaptığı yasadışı müdahalelerde gündeme gelir.
Konut kavramı sadece kalıcı yerleşim yerini değil; geçici barınma alanlarını, kiralık konutları, otel odalarını ve işyerlerini de kapsar. Kira sözleşmesi devam ettiği sürece kiralanan, kiracının “konutu” sayılır ve TCK m.116 koruması altındadır.
Hukuki Dayanak ve Uygulama
TCK m.116/1 uyarınca konut dokunulmazlığını ihlal eden 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Failin hukuka aykırı bir başka eylem amacıyla bu suçu işlemesi cezayı artırır (m.116/2). Tehdit, zor kullanma veya bir gece yarısı işlenmesi nitelikli hal sayılır.
Suç şikayete tabidir; mağdurun 6 ay içinde şikayet etmesi gerekir. Kira ilişkilerinde ev sahibinin kira sözleşmesi devam ederken kiracının yokluğunda eve girmesi, kilit değiştirmesi, eşyalarını çıkarması veya kiracıyı çıkmaya zorlaması bu kapsamdadır. Mağdur kiracı hem cezai şikayet hem TBK m.49 haksız fiil tazminatı açabilir.
Sık Karşılaşılan Durumlar
Pratikte en sık karşılaşılan durumlar; ev sahibinin kiracının evde olmadığı saatlerde içeri girmesi, kira borcu sebebiyle kilit değiştirmesi, eşyaları sokağa atması, kiracıyı evden zorla çıkarma teşebbüsleri ve apartman görevlisi/güvenlik aracılığıyla yapılan baskılardır. Bu eylemler tahliye kararı olmadan yasadışıdır; tahliye yalnızca mahkeme kararı ve icra dairesi marifetiyle yapılabilir.