Terim Değişikliğinin Anlamı
“Suça sürüklenen çocuk” ifadesi, Çocuk Koruma Kanunu’nun 2005’teki yürürlüğe girişinden bu yana mevzuatta yer alıyordu. Terim, çocuğun suça bir başkası tarafından “sürüklendiği” varsayımını içermesi yönüyle koruyucu bir amaç taşısa da, daha soruşturma aşamasında çocuğu suçla özdeşleştirmesi nedeniyle eleştiriliyordu.
7593 sayılı Kanun ile terim “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi. Yeni ifade, çocuğun kişiliğine ilişkin bir yargı içermez; yalnızca içinde bulunduğu hukuki durumu tanımlar. Bu yönüyle masumiyet karinesiyle daha uyumludur.
Hangi Kanunlarda Değişti?
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu m.3
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253 (uzlaştırma)
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu — çok sayıda madde
Hukuki Sonuçları Değişti mi?
Hayır. Terim değişikliği doğrudan bir hukuki sonuç doğurmaz; çocuğa uygulanacak usul kuralları, güvenlik tedbirleri ve ceza rejimi aynı kalmıştır. Değişikliğin değeri semboliktir ve çocuk adaleti sisteminde damgalayıcı dilden kaçınma yönündeki uluslararası eğilimle uyumludur.
Ancak uygulamada dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: 18 Ağustos 2026 öncesinde düzenlenmiş iddianame, karar ve tutanaklarda eski ibare yer almaya devam edecektir. Bu, belgenin geçerliliğini etkilemez.
Karıştırılmaması Gereken Kavram
Korunma ihtiyacı olan çocuk ile adli süreçteki çocuk farklı kavramlardır. Korunma ihtiyacı olan çocuk, bedensel veya ruhsal gelişimi tehlikede olan, ihmal veya istismara uğrayan çocuktur; hakkında bir suç isnadı bulunmaz. Adli süreçteki çocuk ise hakkında suç isnadı bulunan çocuktur. Bir çocuk aynı anda her iki statüde de bulunabilir.