Yaş Küçüklüğünün Hukuki Niteliği
Yaş küçüklüğü, ceza hukukunda kusur yeteneğini etkileyen bir hâldir. Çocuğun zihinsel ve ruhsal gelişimini henüz tamamlamadığı kabul edilerek, aynı fiili işleyen yetişkinden farklı bir sorumluluk rejimine tabi tutulur.
Belirleyici olan suçun işlendiği andaki yaştır; yargılama sırasındaki yaş değil. Bu nedenle nüfus kaydı ile suç tarihinin karşılaştırılması, çocuk dosyalarında ilk yapılması gereken işlemdir. Birkaç günlük fark bile uygulanacak rejimi tamamen değiştirebilir.
Yaş Grupları
| Yaş grubu | Ceza sorumluluğu |
|---|---|
| 0-12 yaş | Ceza sorumluluğu yoktur; yalnızca güvenlik tedbiri uygulanır |
| 12-15 yaş | Algılama yeteneği varsa sorumludur; TCK m.31/2 indirimi uygulanır |
| 15-18 yaş | Sorumludur; TCK m.31/3 indirimi uygulanır |
12-15 yaş grubunda ayrıca çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ile davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunup bulunmadığı araştırılır. Bu yetenek yoksa ceza verilmez, güvenlik tedbirine hükmedilir.
7593 Sayılı Kanun ile Değişen Oranlar
18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren düzenleme ile indirim sonrası ceza aralıkları yükseltildi:
- 12-15 yaş: ağırlaştırılmış müebbet karşılığı 13-18 yıl, müebbet karşılığı 10-12 yıl, süreli cezalarda üst sınır 9 yıl
- 15-18 yaş: ağırlaştırılmış müebbet karşılığı 19-27 yıl, müebbet karşılığı 15-18 yıl, süreli cezalarda üçte bir indirim ve üst sınır 15 yıl
Ayrıca TCK m.31’e eklenen dördüncü fıkra ile kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında 15-18 yaş grubu için indirimin hiç uygulanmaması, 12-15 yaş grubu için ise daha ağır olan üçüncü fıkra rejiminin uygulanması mümkün hâle geldi.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
Yaş küçüklüğü indiriminin derecesi, kanun yolu incelemesinde ayrıca denetlenen bir konudur. Mahkemenin takdirini gerekçelendirmemesi bozma sebebi oluşturabilir. Yeni dördüncü fıkra mahkemelere geniş bir takdir alanı bıraktığından, savunmanın kastın ağırlığı, güdülen amaç, işleniş şekli ve sabıka durumu ölçütlerinin her biri için ayrı argüman geliştirmesi gerekir.