Kira sözleşmesinde kefil, kiracının kira bedeli ve diğer borçlarını ödemediği takdirde sorumluluğu üstlenen kişidir. TBK m.583 ve devamı maddelerle düzenlenen kefalet sözleşmesi, kiraya verenin alacağını güvence altına almasını sağlar. Ancak kefilin sorumluluğu sınırsız değildir; kanunun öngördüğü şekil şartlarına ve süre/üst sınır düzenlemelerine sıkı sıkıya bağlıdır.
Kısaca: Kefilin sorumluluğu TBK m.583 uyarınca yazılı sözleşme + üst sınır + el yazısıyla beyan ile geçerlidir. Evli kefil için eşin yazılı rızası zorunludur (TBK m.584); aksi halde kefalet kesin geçersizdir. Belirli süreli kefalet sözleşmenin orijinal süresi ile sınırlıdır; sözleşme uzasa bile kefilin yazılı yenileme onayı olmadıkça sorumluluğu uzamaz. Kefalet türü (adi/müteselsil) açıkça belirtilmelidir.
Kefilin Sorumluluğu Bir Bakışta
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Yasal dayanak | TBK m.583, m.584, m.598 |
| Yazılı şekil | Zorunlu (sözlü kefalet ❌ geçersiz) |
| El yazısı şartı | Üst sınır, tarih, kefalet türü kefil tarafından |
| Eş rızası (evli kefil) | Sözleşme öncesi/anında — emredici |
| Sorumluluk süresi | Sözleşmenin orijinal süresi |
| Yenileme dönemi | Kefilin yazılı onayı şart |
| Belirsiz süreli kefalette çekilme | 3 ay öncesinden bildirim (m.598) |
| Müteselsil sıfat | Sözleşmede açıkça yazılmalı |
Bu makalede kira sözleşmesinde kefilin sorumluluğu, TBK m.583 yazılı şekil ve el yazısı zorunluluğu, eşin yazılı rıza şartı (TMK m.194 / TBK m.584), kefilin sorumluluk süresi ve üst sınırı, yenileme döneminde kefilin durumu ve kefalet türleri kapsamlı biçimde ele alınmaktadır.
Kira Sözleşmesinde Kefalet Hangi Kanun Maddelerine Dayanır?
Hızlı Cevap: Kira sözleşmesinde kefalet TBK m.583-602 hükümleri ile düzenlenir. m.583 kefalet sözleşmesinin şeklini (yazılı + el yazısı + üst sınır + tarih), m.584 evli kefilin eşinin yazılı rızasını zorunlu kılar; aksi halde kefalet kesin geçersizdir. Bu kurallar emredicidir.
TBK m.583 — Kefalet Sözleşmesinin Şekli
“Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır.”
Bu hüküm üç temel şart öngörür:
- Yazılı şekil zorunluluğu
- Üst sınır açıkça yazılmalı
- Kefilin el yazısıyla üst sınır, tarih ve müteselsil kefil sıfatı belirtilmeli
TBK m.584 — Evli Kişinin Kefaleti
“Eşlerden biri mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır.”
Bu hükmün uygulama sonuçları:
- Evli kefil için eşinin yazılı rızası zorunludur
- Rıza sözleşmeden önce veya kurulma anında alınmalıdır
- Rıza yoksa kefalet kesin geçersizdir
Kefalet Sözleşmesi Hangi Şekil Şartlarına Tabidir?
Hızlı Cevap: Üç temel şekil şartı: (1) Yazılı şekil (sözlü kefalet ❌ geçersiz), (2) Kefilin el yazısıyla sorumlu olduğu azamî miktar + kefalet tarihi + müteselsil kefil sıfatı belirtilmesi (TBK m.583/2), (3) Eşin yazılı rızası (evli kefil için, TBK m.584). Şekil şartları emredicidir; eksiklik kefaleti geçersiz kılar.
1. Yazılı Şekil
Kefalet sözleşmesi mutlaka yazılı olmalıdır. Adi yazılı belge yeterlidir; noter şart değildir. Sözlü kefalet geçersizdir.
2. El Yazısıyla Üst Sınır ve Tarih
TBK m.583/2 hükmü gereği kefilin kendi el yazısıyla belgede şu bilgileri yazması gerekir:
- Sorumlu olduğu azamî miktar (örneğin “100.000 TL”)
- Kefalet tarihi (gün/ay/yıl)
- Müteselsil kefil ise bu sıfat veya benzer ifade
Standart matbu sözleşmelerde bu el yazısı şartı genelde göz ardı edilir. Bu durumda kefalet geçersiz sayılabilir; kiraya veren kefile başvurduğunda kefil bu şekil eksikliği savunmasında bulunabilir.
3. Eşin Yazılı Rızası
Kefil evli ise eşinin yazılı rızası şarttır:
- Sözleşmeden önce veya kurulması anında verilmiş olmalı
- Yazılı olmalı (sözlü rıza geçersiz)
- Eş, kefalet belgesine ayrı bir bölümde “Eşim ___‘in kefaletine rıza gösteriyorum” şeklinde yazıp imzalayabilir
- Ayrı bir rıza belgesi olarak da düzenlenebilir
İstisnai haller:
- Mahkemece verilmiş ayrılık kararı varsa
- Yasal ayrı yaşama hakkı doğmuşsa
Adi Kefalet ile Müteselsil Kefalet Arasındaki Fark Nedir?
Hızlı Cevap: Adi kefalet: alacaklı önce asıl borçluya (kiracıya) başvurmak zorundadır; ondan tahsil edilemediği takdirde kefile başvurulur (tartışma defi hakkı). Müteselsil kefalet: alacaklı doğrudan kefile başvurabilir. Kira sözleşmelerinde genelde müteselsil kefalet tercih edilir; ancak sözleşmede açıkça yazılmadıysa adi kefalet sayılır.
Adi Kefalet
- Alacaklı, önce asıl borçluya (kiracıya) başvurmak zorundadır
- Asıl borçludan tahsil edilemediği takdirde kefile başvurulur
- Kefilin “tartışma defi” hakkı vardır
- Kira sözleşmelerinde genelde tercih edilmez
Müteselsil Kefalet
- Alacaklı, doğrudan kefile başvurabilir
- Asıl borçluya başvurma zorunluluğu yok
- Kira sözleşmelerinde standart tercih
- Sözleşmede açıkça “müteselsil kefil” yazılmalı; aksi halde adi kefalet sayılır
📌 Önemli: Kefil müteselsil sıfatı altında imza atıyorsa kendi el yazısıyla “müteselsil kefil olduğumu beyan ederim” ifadesini sözleşmeye yazmalıdır (TBK m.583/2).
Kefilin Sorumluluk Üst Sınırı Nasıl Belirlenir?
Hızlı Cevap: TBK m.583 uyarınca kefalet sözleşmesinde azamî miktar yazılı olmak zorundadır; eksikse kefalet geçersizdir. Kira sözleşmelerinde genelde yıllık kira bedeli toplamı, 6/12 aylık kira tutarı veya sabit bir tutar belirlenir. Kefil bu üst sınırın üzerinde ödeme yapmak zorunda değildir; aşan kısım kefil sorumluluğu dışındadır.
Üst Sınır Şartı
TBK m.583 uyarınca azamî miktar sözleşmede yazılı olmak zorundadır. Üst sınır yazılmamışsa kefalet geçersiz sayılır.
Pratik Belirleme
Kira sözleşmelerinde üst sınır genelde:
- Yıllık kira bedeli toplamı (örneğin aylık 25.000 × 12 = 300.000 TL)
- 6 aylık veya 12 aylık kira tutarı
- Sabit bir tutar (örneğin 200.000 TL)
olarak belirlenir.
Üst Sınırın Etkisi
Kefil, üst sınırın üzerinde ödeme yapmak zorunda değildir. Birikmiş kira borcu, faiz, masraflar üst sınırı aşıyorsa kefil aşan kısım için sorumlu değildir.
Kefilin Sorumluluk Süresi Ne Kadardır?
Hızlı Cevap: Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre belirli süreli kira sözleşmesinde kefilin sorumluluğu sözleşmenin orijinal süresi ile sınırlıdır. Sözleşme TBK m.347 uyarınca otomatik uzasa bile kefilin yazılı yenileme onayı olmadıkça sorumluluğu uzamaz. Belirsiz süreli kefalette kefil 3 ay öncesinden bildirim ile çekilebilir (TBK m.598).
Belirli Süreli Kefalet
Kefalet sözleşmesinde süre belirtilmişse o süre boyunca sorumluluk devam eder. Genelde kira sözleşmesinin orijinal süresi ile aynı tutulur.
Belirsiz Süreli Kefalet
Süre belirtilmemişse kefil:
- 3 ay öncesinden bildirim yaparak çekilebilir (TBK m.598)
- Bildirim sonrası doğan borçlardan sorumlu değildir
- Önceden doğmuş borçlardan sorumluluğu sürer
Yenileme Döneminde Kefilin Durumu
Kritik nokta: TBK m.347 uyarınca kira sözleşmesi otomatik olarak 1 yıl uzasa bile kefilin sorumluluğu otomatik uzamaz.
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre:
- Belirli süreli kefalet, sözleşmenin orijinal süresi ile sınırlıdır
- Sözleşme uzasa bile kefilin yazılı yenileme onayı gerekir
- Onay yoksa yenileme döneminde kefil sorumlu olmaz
📌 Kiraya veren için: Her yenileme döneminde kefilin yazılı onayını alın. Genelde yenileme protokolüne kefilin de imza atması yeterlidir. Aksi halde kefalet sürmez ve borç tahsili sıkıntılı hale gelir.
Kefil Hangi Borçlardan Sorumludur?
Hızlı Cevap: Kefil, kira sözleşmesinden doğan şu borçlardan sorumlu olabilir (üst sınır içinde): (1) Kira bedeli (ödenmemiş aylar), (2) Yan giderler (aidat, fatura), (3) Kira artış farkı (yenileme döneminde, onay varsa), (4) Kasıtlı/bakımsız hasar tazminatı, (5) Tahliye sonrası borçlar. Olağan yıpranma kefalete dahil değildir.
Kefil, kira sözleşmesinden doğan şu borçlardan sorumludur:
- Kira bedeli (ödenmemiş aylar)
- Yan giderler (aidat, fatura, vs.)
- Kira artış farkı (yenileme döneminde)
- Hasar tazminatı (kiracının kasıtlı/bakımsız hasarı)
- Tahliye sonrası borçlar (kiracının tahliye etmediği süre için kira)
Ancak olağan yıpranma veya kiracının olağan kullanım ücreti dışındaki kalemler kefalet kapsamına girmez.
Kefilin Sorumluluğu Hangi Hallerde Sona Erer?
Hızlı Cevap: Beş hal: (1) Asıl borçlu kiracı borcu öderse, (2) Belirli süreli kefalette süre dolarsa, (3) Belirsiz süreli kefalette kefil 3 ay öncesinden çekilirse (TBK m.598), (4) Alacaklı ibra ederse, (5) Asıl borç sona ererse (sona erme öncesi doğan borçlar için sorumluluk sürer).
1. Asıl Borçlunun (Kiracının) Borcu Ödemesi
Kiracı borcu öderse kefilin sorumluluğu sona erer.
2. Kefalet Süresi Dolması
Belirli süreli kefalette süre dolduğunda sorumluluk son bulur.
3. Kefil Tarafından Çekilme (Belirsiz Süreli)
3 ay öncesinden bildirim ile.
4. Alacaklının (Kiraya Verenin) Talimatı
Alacaklı kefili borcundan ibra ederse.
5. Asıl Borç Sona Ermesi
Kira sözleşmesi sona erdiğinde, sona erme öncesi doğan borçlar için kefilin sorumluluğu sürer; sonradan doğan borçlardan değil.
Yargıtay Kefalet Davalarında Hangi İlkeleri Uygular?
Hızlı Cevap: Yargıtay’ın yerleşik içtihadında: (1) El yazısı şartına sıkı uyum (matbu belgelerde eksikse geçersiz), (2) Eş rızası şartı emredicidir (sözleşme öncesi/anında olmalı, sonradan onay yetersiz), (3) Sözleşme uzaması kefilin sorumluluğunu uzatmaz, (4) Üst sınırı aşan tutar kefilin sorumluluğu dışındadır, (5) Müteselsil sıfat açıkça yazılmadıysa adi kefalet sayılır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihadında:
- El yazısı şartına sıkı uyum aranır; matbu belgelerdeki üst sınır yazılı olmasa bile kefilin el yazısı eksikliği geçersizlik sebebidir
- Eş rızası şartı emredicidir; sonradan onay verme geçersiz, sözleşme tarihinde olmalı
- Sözleşme uzaması kefilin sorumluluğunu uzatmaz
- Üst sınırı aşan tutar kefilin sorumluluğu dışındadır
- Müteselsil kefalet açıkça yazılmadıysa adi kefalet kabul edilir
Sıkça Yapılan Hatalar
1. Matbu belgede kefil bilgilerini yazıp el yazısı şartına uymamak. TBK m.583/2 emredicidir.
2. Eşin rızasını sözleşmeden sonra almak. Sözleşme anında veya öncesinde olmalı.
3. Kefalet türünü belirtmemek. Otomatik adi kefalet sayılır; alacaklı önce kiracıya başvurmak zorunda.
4. Üst sınır yazmamak. Kefalet geçersiz sayılır.
5. Yenileme dönemlerinde kefilin onayını atlamak. Yenileme döneminde kefil sorumlu değil.
6. Belirsiz süreli kefalette 3 aylık bildirim hakkını bildirmemek. Kefil için önemli koruma.
7. Eşin imzası olmadan tek başına kefil olmak. Bu sözleşme geçersizdir.
Kefil İçin Pratik Tavsiyeler
✅ Kefil olmadan önce hukuki sonuçlarını anlayın. Kira sözleşmesinin tüm borçlarından sorumlu olabilirsiniz.
✅ Kira sözleşmesini ve maliyetlerini değerlendirin. Üst sınırı net belirleyin.
✅ Yıllık veya 6 aylık üst sınır belirleyin. Sınırsız taahhüt risklidir.
✅ El yazısıyla üst sınırı, tarihi ve kefalet türünü yazın.
✅ Eşinizin yazılı rızasını alın. Onsuz sözleşme geçersizdir.
✅ Yenileme dönemlerinde dikkatli olun. İmzalamadığınız yenileme dönemi için sorumlu değilsiniz.
✅ Belirsiz süreli kefalette 3 aylık bildirim hakkınızı kullanabilirsiniz.
✅ Kefalet sözleşmesinin bir nüshasını saklayın.
Kiraya Veren İçin Pratik Tavsiyeler
✅ Kefalet sözleşmesinin TBK m.583/2’ye uygun düzenlendiğinden emin olun.
✅ Üst sınırı, tarihi ve kefalet türünü kefile el yazısıyla yazdırın.
✅ Müteselsil kefalet için açıkça yazdırın.
✅ Eşin yazılı rızasını mutlaka alın.
✅ Yenileme dönemlerinde kefilin onayını alın. Yoksa yenileme döneminde kefil sorumlu olmaz.
✅ Kefil aleyhine icra/dava açmadan önce şekil şartlarını kontrol edin. Geçersiz kefalete dayalı takip itiraza uğrar.
Sonuç
Kira sözleşmesinde kefilin sorumluluğu, TBK m.583 ile sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır: yazılı sözleşme, üst sınır, kefilin el yazısı ve eşin yazılı rızası. Bu şartların eksiksiz yerine getirilmesi kefaletin geçerliliği için zorunludur. Kefilin sorumluluğu kira sözleşmesinin orijinal süresi ile sınırlıdır; sözleşme uzasa bile kefilin yazılı onayı olmadıkça yenileme dönemi için sorumlu olmaz. Kiraya veren açısından kefilin onayını her yenileme döneminde almak; kefil açısından ise hukuki sonuçları net anlayıp üst sınır ve süreyi açıkça belirlemek kritik önem taşır.
Kefalet sözleşmesi düzenleme, kefil aleyhine icra takibi başlatma veya kefil olarak hakların korunması için, Kartal Avukat Kazdal Hukuk Bürosu deneyimli kira hukuku ekibiyle yanınızdadır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışınız.
İlgili İçerikler:
Bu Makalede Geçen Hukuki Terimler
Av. Sadun Keleş
Kıdemli Avukat
İstanbul Barosu Sicil No: 87036
Av. Sadun Keleş, 11.06.1996 tarihinde Mersin'de doğmuştur. İlk ve orta öğrenimini Mersin ilinde tamamlamıştır. 2015 yılında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesine başlamış, 2020 yılında hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra serbest avukat olarak mesleki faaliyetlerini sürdürmektedir. Mesleki çalışmalarını ağırlıklı olarak özel hukuk alanında sürdürmekte olup, işlerinde özenli ve sonuç odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.